Bir Garip MatematikC?

6. SINIF ├ťN─░TE 2: YERY├ťZ├ťNDE YA┼×AM Anadolu Uygarl─▒klar─▒

6. SINIF ├ťN─░TE 2: YERY├ťZ├ťNDE YA┼×AM 3. B├ľL├ťM

ESK─░ ├çA─×LARDA ANADOLU

┬áAnadolu;┬á sahip oldu─ču co─črafi konum a├ž─▒s─▒ndan son derece ├Ânemli bir b├Âlgedir. Bu durum en eski devirler- den ba┼člayarak ├že┼čitli toplumlar─▒n AnadoluÔÇÖya g├Â├ž etmesine ve yer┬şle┼čmesine yol a├žm─▒┼čt─▒r. Bu nedenle Anadolu topraklar─▒ bir├žok uygarl─▒─č─▒n kesi┼čme noktas─▒ olmu┼čtur.

AnadoluÔÇÖnun tarih boyunca ├Ânemli bir yer┬şle┼čim b├Âlgesi olmas─▒nda ┼ču fakt├Ârler etkili olmu┼čtur:

ÔÇó┬á ─░klim ├Âzelliklerinin insan hayat─▒ i├žin uygun olmas─▒

ÔÇó┬á Topraklar─▒n─▒n insan yerle┼čimi ve tar─▒m ├╝re┬ştimi i├žin elveri┼čli olmas─▒

ÔÇó┬á ├çok say─▒da akarsuya sahip bulunmas─▒

ÔÇó┬á Asya ile Avrupa aras─▒nda g├Â├ž yollar─▒ ├╝zerinde yer almas─▒

AnadoluÔÇÖnun sahip oldu─ču bu ├Âzellikler pek ├žok toplumu bu b├Âlgeye ├žekmi┼čtir. Anadolu topraklar─▒ g├╝n├╝m├╝z├╝n binlerce y─▒l ├Âncesinden ba┼člayarak┬áHitit, Lidya, Frig, Urartu, ─░yon, Pers, Helen, Roma, Bizans, Sel├žuklu, Os┬şmanl─▒┬ágibi ├Ânemli uygarl─▒klara be┼čiklik etmi┼čtir.

Tarih ├ľncesi Devirlerde AnadoluÔÇÖda Yerle┼čim Yerleri:

Yontma Ta┼č DevriÔÇÖne ait ma─čaralar:┬áKarain, Beldibi, Belba┼č─▒ ├ľk├╝zini.

Cilal─▒ Ta┼č DevriÔÇÖne ait ilk yerle┼čim yerleri:┬á├çatalh├Ây├╝k. Hac─▒lar.

Maden DevriÔÇÖne ait yerle┼čim yerleri:┬áTruva. Ali┼čar. Alacah├Ây├╝k.

 

TAR─░H─░N BA┼×LANGICI VE DEV─░RLER─░

─░nsanl─▒k tarihi M.├ľ. 3200 y─▒l─▒nda yaz─▒n─▒n bulunmas─▒ esas al─▒narak iki b├Âl├╝me ayr─▒l─▒r.

1.Tarih ├ľncesi Devirler┬á:(┬áYaz─▒n─▒n bulunma┬şs─▒ndan ├Ânceki devirler)

2. Tarih Devirleri┬á(Yaz─▒n─▒n icad─▒yla ba┼čla┬şyan devirler)

 

Tarihin ├ža─člara ayr─▒lmas─▒, tarihin incelenmesini ve ├Â─črenilmesini kolayla┼čt─▒rm─▒┼čt─▒r.

TAR─░H ├ľNCES─░ DEV─░RLER

Bu d├Ânemle ilgili bilgiler daha ├žok kal─▒nt─▒┬şlara dayanmaktad─▒r. Tarih ├Âncesi devirler insanla┬şr─▒n kulland─▒klar─▒ ara├ž ve gere├žlerin malzemelerine g├Âre b├Âl├╝mlere ayr─▒l─▒r.

 

TA┼× DEVR─░

Ta┼č Devri kendi i├žerisinde ├╝├ž b├Âl├╝me ayr─▒l─▒r.

 

Kaba Tas Devri

─░nsanl─▒k tarihinin en uzun d├Ânemidir. Bu d├Ânemde iklim elveri┼čli oldu─ču i├žin insanlar a─ča├ž g├Âlgelerinde ya┼čad─▒lar; bar─▒naklara ihtiya├ž duy┬şmad─▒lar.

Bu d├Ânemde yap─▒lan aletler kaba ve ilkeldir.

 

Yontma Ta┼č Devri

─░lkel bir hayat tarz─▒ ya┼čand─▒. ─░nsanlar do─čadaki haz─▒r g─▒dalarla ve hay┬şvanlar─▒ avlayarak beslendiler.

 

─░nsanlar─▒n avc─▒l─▒k ve toplay─▒c─▒l─▒kla ge├žinme┬şleri t├╝ketici bir toplum yap─▒s─▒n─▒n oldu─ču┬şnun g├Âstergesidir.

Devrin sonlar─▒na do─čru ate┼či buldular. Ate┼či ─▒s─▒nma, ayd─▒nlanma, yiyeceklerini pi┼čirme amac─▒yla kulland─▒lar.

 

Ate┼čin bulunmas─▒ ile insanlar do─ča g├╝├žlerini kontrol alt─▒na almaya ba┼člad─▒.

Ma─čaralarda ve b├╝y├╝k a─ča├žlar─▒n kovukla┬şr─▒nda bar─▒nd─▒lar.

Ta┼člar─▒ ve kemikleri yontarak kullanacak┬şlar─▒ ilkel aletler yapt─▒lar.

Ma─čara duvarlar─▒na avlad─▒klar─▒ hayvanla┬şr─▒ simgeleyen resimler yapt─▒lar.

Yontma Ta┼č DevriÔÇÖne ait kal─▒nt─▒lar, Antalya yak─▒nlar─▒ndaki Karain, Beldibi ve Belba┼č─▒ ma─čaralar─▒nda bulunmu┼čtur.

Cilal─▒ Tas Devri

Bu d├Ânemde insanlar tar─▒msal faaliyetlere ba┼člad─▒lar ve hayvanlar─▒ evcille┼čtirdiler.

─░lk k├Âyleri ve kentleri kurarak yerle┼čik ya┬ş┼čama ge├žtiler.

├ťretim hayat─▒ ile birlikte ticari faaliyetlere ba┼člad─▒lar.

Topraktan ├žanak, ├ž├Âmlekler ve aletler yapmaya ba┼člad─▒lar.

Bitki liflerinden giysiler yaparak dokuma┬şc─▒l─▒k faaliyetlerine ba┼člad─▒lar.

Tekerle─či icat ettiler.

─░lkel aile tipleri ortaya ├ž─▒kt─▒.

K├╝lt├╝rel etkile┼čim artt─▒.

 

Cilal─▒ Ta┼č DevriÔÇÖne ait kal─▒nt─▒lar Diyarbak─▒rÔÇÖda (├çay├Ân├╝) ve KonyaÔÇÖda (├çatalh├Ây├╝k) bulunmu┼čtur.

 

MADEN DEVR─░

Kullan─▒lan madenlere g├Âre s─▒ras─▒yla┬ák─▒r, tun├ž┬áve┬ádemir┬áolarak ├╝├že ayr─▒l─▒r.

 

Bak─▒r Devri

Do─čada bol miktarda bulunan bak─▒r ma┬şdeni insanlar taraf─▒ndan bulunarak i┼člendi. Bak─▒r┬şdan ├že┼čitli aletler ve s├╝s e┼čyalar─▒ yap─▒ld─▒.

 

Tun├ž Devri

Bak─▒r─▒n kalay ile kar─▒┼čt─▒r─▒lmas─▒ sonucunda tun├ž elde edildi. Tun├ž bak─▒ra g├Âre daha sa─člam ol┬şdu─ču i├žin insanlar daha dayan─▒kl─▒ aletler yapt─▒lar.

─░lk ┼čehir devletleri ve daha sonra b├╝y├╝k devletler bu d├Ânemde ortaya ├ž─▒kt─▒ (Mezopotam┬şyaÔÇÖdaS├╝merler, AnadoluÔÇÖda┬áHititler┬ágibi).

 

Demir Devri

Devrin sonlar─▒na do─čru demir bulundu. Demirin bulunup i┼členmesiyle birlikte tun┬şca g├Âre daha dayan─▒kl─▒ olan aletler yap─▒ld─▒

 

Maden devrine ait kal─▒nt─▒lar, Yozgat (Ali┼čar), ├çorum (Alacah├Ây├╝k), ├çanakkale (Truva), Kayseri (K├╝ltepe), Burdur (Hac─▒lar H├Ây├╝─č├╝) ve Van (Tilkitepe)ÔÇÖda bulunmu┼čtur.

 

TAR─░H DEV─░RLER─░

Yaz─▒n─▒n icad─▒ndan g├╝n├╝m├╝ze kadar ge┬ş├žen zamana┬átarih devirleri┬ádenir.

 

Tarihin ├ža─člara ayr─▒lmas─▒nda insanl─▒k tari┬şhinde meydana gelen ve b├╝t├╝n insanl─▒─č─▒ et┬şkileyen b├╝y├╝k olaylar ├Âl├ž├╝ al─▒nm─▒┼čt─▒r.

 

─░lk ├ça─č (M.├ľ. 3200┬á-┬áM.S. 375)

M.├ľ. 3200 y─▒l─▒nda┬áS├╝merlerin yaz─▒y─▒ icat etmesi┬áile ba┼člay─▒p M.S.375 y─▒l─▒ndaki┬áKavimler G├Â├ž├╝ÔÇśne kadar s├╝ren d├Ânemdir.

 

Orta ├ça─č (375 -1453)

Kavimler G├Â├ž├╝┬áile ba┼člay─▒p, ─░stanbulÔÇÖun fethine kadar s├╝ren d├Ânemdir.

 

Yeni ├ça─č (1453-1789)

─░stanbulÔÇÖun fethinden, Frans─▒z ─░htilaliÔÇÖne kadar s├╝ren d├Ânemdir.

Yak─▒n ├ça─č (1789┬á-ÔÇŽ..)

Frans─▒z ─░htilaliÔÇśnden g├╝n├╝m├╝ze kadar s├╝ren d├Ânemdir.

Milat:┬áD├╝nyaÔÇÖn─▒n G├╝ne┼č ├ževresinde bir defa d├Ânmesi ile ge├žen s├╝re G├╝ne┼č y─▒l─▒d─▒r. G├╝ne┼č y─▒l─▒┬şna g├Âre d├╝zenlenen takvimde Milat Hz. ─░saÔÇÖn─▒n do─čumudur ve (0) ba┼člang─▒├žt─▒r. Hz. ─░saÔÇÖn─▒n do─ču┬şmundan ├Ânceki tarihler┬ámilattan ├Ânce (M.├ľ.), do┬ş─čumundan sonraki tarihler ise┬ámilattan sonra (M.S.)┬á┼čeklinde belirtilir.

Y├╝zy─▒l:┬áZaman─▒n y├╝zer y─▒ll─▒k b├Âl├╝mlere ayr─▒l┬şmas─▒d─▒r.┬á

 

KİMLER GELDİ, KİMLER GEÇTİ?

 

H─░T─░TLER (M├ľ 1200-M├ľ 200)

  • Ba┼čkentleri Hattu┼ča┼čÔÇÖt─▒r (├çorum-Bo─čazk├Ây).
  • M.├ľ. 1700ÔÇ▓lerde K─▒z─▒l─▒rmak yay─▒ i├žerisinde kurulmu┼člard─▒r.
  • Devleti krallar y├Ânetirdi, fakat Panku┼č ad─▒ verilen meclis ise krala yard─▒mc─▒ olmaktayd─▒. Gerekti─činde bu meclis kral─▒n i┼člerini denetlerdi.
  • Tavananna adl─▒ krali├želerde y├Ânetimde etkiliydi.
  • Anal, ad─▒ verilen kral y─▒ll─▒klar─▒ bulunmaktayd─▒.
  • Medeni hukuk geli┼čmi┼čti.
  • Ekonomileri tar─▒m ve hayvanc─▒l─▒─ča dayanmaktayd─▒.
  • ├çok tanr─▒l─▒ dinlere inanm─▒┼člard─▒
  • Tarihte bilinen ilk yaz─▒l─▒ antla┼čma olan Kade┼č Antla┼čmas─▒n─▒ M─▒s─▒r ile M.├ľ 1280ÔÇ▓de imzalam─▒┼člard─▒r.
  • Frigyal─▒lar taraf─▒ndan y─▒k─▒lm─▒┼člard─▒r.
  • Hitit krallar─▒ hem ba┼čkomutan, ba┼črahip ve ba┼č yarg─▒├ž idi. Askeri, dini ve hukuki otoriteye sahiptiler.
  • Halk y├Âneticiler, rahipler, h├╝rler ve k├Âleler gibi sosyal s─▒n─▒flara ayr─▒lm─▒┼čt─▒.
  • Hititlerde din ├žok tanr─▒l─▒d─▒r. Hitit ├╝lkesine ÔÇťBin tanr─▒ iliÔÇŁ denirdi.
  • ├çivi ve hiyeroglif (resim) yaz─▒lar─▒ olmak ├╝zere iki ├že┼čit yaz─▒ kullanm─▒┼člard─▒r.

─░YONLAR (M├ľ 1200-M├ľ 700)┬á

  • ┼×ehir devletleri halinde ya┼čam─▒┼člar┬şd─▒r. En ├Ânemli ┼čehir devletleri, Efes, Milet, Fo├ža, Bodrum ve ─░zmirÔÇÖdir.

Kurulan ┼čehir devletlerinde s─▒ras─▒ ile krall─▒k, oligar┼čik ve demokratik y├Ânetim ┼čekilleri g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. Kurulan ┼čehir devletleri aras─▒nda siyasi bir birlik yoktur.

  • Demokratik ve ├Âzg├╝r ortam geli┼č┬şmi┼čtir.
  • Bilim ve felsefede geli┼čmi┼člerdir.
  • ├ľnemli bilim adamlar─▒ aras─▒nda; Herodot, Pisagor, Tales ve Hipokrat yer almaktad─▒r.
  • Deniz ticaretinde geli┼čmi┼člerdir. Akdeniz ve KaradenizÔÇÖde koloniler (ticaret ┼čehirleri) kumu┼člard─▒r.
  • ├çok tanr─▒l─▒ dine inanm─▒┼člard─▒r.
  • Halk ├že┼čitli sosyal s─▒n─▒flara ayr─▒lm─▒┼č, k├Âlelik yayg─▒nd─▒.
  • Artemis tap─▒na─č─▒ ├Ânemli sanat eser┬şlerinden biridir. ─░yon edebiyat─▒n─▒n en ├Ânemli eseri ─░lyada ve Odessa destanlar─▒d─▒r.
         Bilgi Bankası:
┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á EfesÔÇÖte ─░yonlar taraf─▒ndan yap─▒lan ÔÇťArtemis Tap─▒na─č─▒ÔÇŁ, d├╝nyan─▒n yedi harikas─▒ndan biri say─▒lmaktad─▒r.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Oligar┼či:┬áY├Ânetimin belli bir z├╝mreye ait oldu─ču y├Ânetim ┼čeklidir.

L─░DYALILAR (M├ľ 700 ÔÇô M├ľ 546)┬á

  • Gediz ve B├╝y├╝k Menderes ─▒rmaklar─▒ aras─▒nda kurulmu┼člard─▒r.
  • Ba┼čkentleri SardÔÇÖ t─▒r (Manisa- Salihli).
  • EfesÔÇÖten ba┼člay─▒p MezepotamyaÔÇÖya kadar giden Kral YoluÔÇÖnu kullanarak ticaretle u─čra┼čm─▒┼člard─▒r.
  • Al─▒┼čveri┼čte de─či┼č-toku┼č (takas) usul├╝ne son vererek ilk paray─▒ bulmu┼člard─▒r.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á
  • T├╝ccarlara devlet g├╝vencesi getirerek, tarihteki ilk sigor┬ştac─▒l─▒─č─▒ yapm─▒┼člard─▒r.
  • Fenike alfabesini kullanm─▒┼člard─▒r.
  • ─░lk bankac─▒l─▒k faaliyeti de bu d├Ânemde ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.
  • Ordular─▒n─▒ paral─▒ askerlerden olu┼čturmu┼člar─▒ Lidyal─▒lar─▒n y─▒k─▒l─▒┼č─▒n─▒n en ├Ânemli sebebidir. Persler taraf─▒ndan y─▒k─▒lm─▒┼člard─▒r.

URARTULAR (M├ľ 900 -M├ľ 600)

  • Do─ču Anadolu B├ÂlgesiÔÇÖnde, Van G├Âl├╝ ├ževresinde kurulmu┼čtur.
  • Ba┼čkentleri Tu┼čpaÔÇÖd─▒r (Van).
  • Tar─▒m ve hayvanc─▒l─▒kla u─čra┼čm─▒┼člard─▒r.
  • AnadoluÔÇÖda bilinen ilk sulama kanallar─▒n─▒ yapm─▒┼člard─▒r.
  • Maden i┼člemecili─či, mimari ve el sanatlar─▒nda ilerlemi┼člerdir.
  • ├ľld├╝kten sonra dirilmeye (ahiret) inanm─▒┼člard─▒r.
  • Mezarlar─▒ ev ve oda ┼čeklinde yaparak i├žlerine ├Âl├╝leri ile birlikte e┼čyalar─▒n─▒ da koymu┼člard─▒r.
  • ─░stilalara kar┼č─▒ ┼čehirlerinin etraf─▒n─▒ surlarla ├ževirmi┼člerdir. Medler taraf─▒ndan ortadan kald─▒r─▒lm─▒┼člard─▒r.
         Bilgi Bankası:
┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Urartular─▒n T├╝rkl├╝─č├╝ konusundaki tarihi veriler incelen┬şdi─činde T├╝rk olabilecekleri tezi g├╝├žlenmi┼čtir.

FR─░GLER (M├ľ 750 ÔÇô M├ľ 600)

  • Sakarya ve ├ževresinde kurulmu┼člard─▒r.
  • Ba┼čkentleri GordionÔÇÖdur (K├╝tahya).
  • Tar─▒m ve hayvanc─▒l─▒kla u─čra┼čm─▒┼člar ve bu faaliyetleri korumak i├žin sert kanunlar yapm─▒┼člard─▒r (├ľrnek : Bir ├Âk├╝z kesenin veya saban k─▒ran─▒n cezas─▒ ├Âl├╝md├╝.).
  • Tapetes adl─▒ kilimler ├╝retmi┼člerdir.
  • Midas me┼čhur krallar─▒ndand─▒r.
  • ├çok tanr─▒l─▒ dinlere inanm─▒┼člard─▒r.┬á Kibele en b├╝y├╝k toprak ve bereket tanr─▒├žas─▒yd─▒.
  • Marangozluk, maden i┼člemecili─či ve m├╝zik ├Ânemli u─čra┼č─▒lar─▒d─▒r.
  • Ordular─▒ genellikle yaya askerlerden olu┼čurdu.
  • Persler taraf─▒ndan y─▒k─▒lm─▒┼člard─▒r.

Yorumlar   

 
do─ča
#3 do─ča 09-01-2013 11:07
ben bu siteyi ├žok be─čendim :)
Al─▒nt─▒
 
 
ceren
+2 #2 ceren 09-12-2012 17:56
seda bence sen arad─▒─č─▒n ┼čeyi yaz googleye yanl─▒┼č yerde ar─▒yosun . bence Allah BU sitenin yarat─▒c─▒lar─▒na istedikleri ne varsa versin
Al─▒nt─▒
 
 
seda
-2 #1 seda 24-11-2012 11:57
hi├ž i┼čime yaramad─▒
Al─▒nt─▒
 

Yorum ekle

G├╝venlik kodu
Yenile