Bir Garip MatematikC?

Ka┼čgarl─▒ Mahmut un kimdir hayat─▒ ve eserleri resimleri

KA┼×GARLI MAHMUDÔÇÖUN HAYATI

Ka┼čgarl─▒ MahmudÔÇÖun hayat─▒ hakk─▒ndaki bilgilerimiz eserinin ├Âns├Âz├╝nde belirttiklerinden ├Âteye ge├žemiyor. Babas─▒ ve dedesi Barsganl─▒ olmas─▒na ra─čmen Mahmud Ka┼čgarÔÇÖda do─čmu┼čtur. Babas─▒n─▒n buraya daha sonralar─▒ g├Â├ž etti─či anla┼č─▒l─▒yor. Onun ne zaman do─čup, ne zaman ├Âld├╝─č├╝ ise kesin olarak belli de─čildir. Bununla beraber baz─▒ varsay─▒mlar yaparak; mesela eserin yaz─▒l─▒┼č ve halifeye sunulu┼č tarihini esas alarak (464-466/1072-1074) onun 11. y├╝zy─▒l─▒n birinci yar─▒s─▒nda d├╝nyaya gelip, ikinci yar─▒s─▒nda vefat etti─čini s├Âyleyebiliriz. Ama bu bir varsay─▒m olmaktan ├Âteye ge├žemez. Eserinin ├Âns├Âz├╝nde belirtti─čine g├Âre ad─▒n─▒n Mahmud, babas─▒n─▒n ad─▒n─▒n H├╝seyin, dedesinin ad─▒n─▒n ise Mehmed oldu─čunu anl─▒yoruz.Yine eserinde belirtti─čine g├Âre soylu bir aileden gelmekte, iyi silah kullanmakta ve dilin gramerini iyi bilmektedir. S├Âzlerinden ├Âyle anla┼č─▒l─▒yor ki, eserini yazmak i├žin iyi bir haz─▒rl─▒k devresi ge├žirmi┼č ondan sonra eserini yazmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r.
Onun b├Âyle bir eser yazd─▒─č─▒na bak─▒l─▒rsa; iyi bir e─čitim ald─▒─č─▒, Arap├žaÔÇÖy─▒ ve T├╝rk├žeÔÇÖyi en ince detaylar─▒na kadar -bir s├Âzl├╝k yazabilecek kadar- bildi─či s├Âylenebilir.
Ka┼čgarl─▒ MahmudÔÇÖun ne zaman ve nerede ├Âld├╝─č├╝ kesin olarak bilinmemektedir.

ESERLER─░

Ka┼čgarl─▒n─▒n g├╝n├╝m├╝ze kadar ula┼čan eserinin ad─▒ Div├ón├╝ L├╝g├ótiÔÇÖt-T├╝rkÔÇÖt├╝r. O, bir eseri daha oldu─čunu divan─▒nda s├Âylemekle beraber bu eser hen├╝z bulunamam─▒┼čt─▒r. Bulunamayan bu eserin ad─▒ Kit├ób─▒ Cev├óhir el-Nahvi f├« L├╝g├ótiÔÇÖt-T├╝rkÔÇÖt├╝r. Ka┼čgarl─▒ Div├ón├╝ L├╝g├ótiÔÇÖt-T├╝rkÔÇÖ├╝ yaz─▒┼č amac─▒n─▒ eserinin ├Âns├Âz├╝nde ┼č├Âyle belirtiyor: ÔÇťT├╝rk dili ile Arap dilinin at ba┼č─▒ beraber y├╝r├╝d├╝kleri bilinsin diyeÔÇŽÔÇŁ yani o eserini yabanc─▒lara, ├Âzellikle de AraplarÔÇÖa T├╝rk├žeÔÇÖnin ├╝st├╝n bir dil oldu─čunu ve di─čer dillerle yar─▒┼čabilecek seviyede oldu─čunu belirtmek i├žin yazm─▒┼čt─▒r.

Eserini yazmak i├žin T├╝rklerin bir ├žok ┼čehrini gezmi┼č, dola┼čm─▒┼č ve bir├žok not ald─▒ktan sonra eserini yazmaya koyulmu┼čtur. ─░yi bir haz─▒rlanma ve ├žal─▒┼čma neticesinde ortaya ├ž─▒kan bu eser bize XI. y├╝zy─▒ldaki T├╝rklerin tarihi, co─črafyas─▒, k├╝lt├╝r├╝, folkloru, ya┼čay─▒┼č─▒, edebiyat─▒, belli ba┼čl─▒ yerleri, belli ba┼čl─▒ ki┼čileri, g├╝nl├╝k hayatta s─▒k s─▒k kullan─▒lan kelimeleri vb. bir├žok ├Âzelli─čini yans─▒tmaktad─▒r. Bu y├Ân├╝yle eser, T├╝rk tarihinde bir ÔÇťhazineÔÇŁ say─▒lmaktad─▒r. Yazar, yukar─▒da sayd─▒─č─▒m─▒z ├Âzellikleri l├╝gatine se├žmi┼č oldu─ču kelimeleri ├Ârneklerken kullanm─▒┼čt─▒r ve bunda da ├žok ba┼čar─▒l─▒ olmu┼čtur. Normalde eser bir s├Âzl├╝k olmas─▒na ra─čmen se├žti─či ├Ârneklere bakt─▒─č─▒m─▒zda gerek savlar (atas├Âzleri), sagular (a─č─▒t), beyitler, ├že┼čitli ┼čiir par├žalar─▒, deyimler ve gerekse de ├že┼čitli yer adlar─▒na ve ki┼či adlar─▒na rastlamaktay─▒z.
Bizim konumuz divanda ge├žen savlar, halk edebiyat─▒ unsurlar─▒, beyitler ve ├že┼čitli ┼čiirlerdir. Ka┼čgarl─▒ l├╝gatine alm─▒┼č oldu─ču s├Âzc├╝kleri a├ž─▒klad─▒ktan sonra onlar─▒ daha anla┼č─▒l─▒r k─▒labilmek i├žin s├Âzc├╝kleri c├╝mle i├žerisinde ├Ârnekleme yoluna gitmi┼čtir. Bu yola ba┼čvurdu─čunda ise ├Ârnek olarak da s─▒radan c├╝mleler de─čil, o zaman halk aras─▒nda kullan─▒lmakta olan savlar (atas├Âz├╝), sagular (a─č─▒t), destanlar, beyitler, d├Ârtl├╝kler, ko┼čuklar, deyimler veya ├že┼čitli edeb├« c├╝mleleri alm─▒┼čt─▒r. Bu yolla s├Âzc├╝klerin daha kolay anla┼č─▒lmas─▒n─▒ ve ayn─▒ zamanda ak─▒lda daha ├žok kalmas─▒n─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.

SONUÇ

Elimizdeki bu eser yabanc─▒lara ├Âzellikle de AraplarÔÇÖa T├╝rk├žeyi ├Â─čretmek i├žin yaz─▒lm─▒┼čt─▒r. Kimi dilcilerimize g├Âre de bu eser ┼čuurlu bir milliyet├ži olan ve T├╝rk dilinin zenginli─čini bilen Ka┼čgarl─▒ÔÇÖn─▒n onun bu ├Âzelli─čini ba┼čkalar─▒na da anlatmak istemesidir. Her ne ama├žla yaz─▒lm─▒┼č olursa olsun bu eser T├╝rk dil ve k├╝lt├╝r tarihimizin bir ÔÇťhazinesiÔÇŁ konumundad─▒r. G├Âr├╝n├╝┼čte bir gramer kitab─▒ olan Div├ón├╝ L├╝g├ótiÔÇÖt-T├╝rk i├žerik olarak ├žok zengindir. Divanda o zamanki T├╝rk d├╝nyas─▒n─▒n dili, k├╝lt├╝r├╝, folkloru, tarihi, co─črafyas─▒, vb. ├Âzelliklerin verilmi┼č olmas─▒ onu daha da ├Ânemli k─▒lmaktad─▒r. Eseri as─▒l ├Ânemli k─▒lan da budur zaten. Bu eser ayn─▒ zamanda T├╝rk dilinin ilk T├╝rk├že s├Âzl├╝─č├╝ olmas─▒yla da ├Ânemlidir. Eserin tan─▒t─▒m─▒ daha iyi yap─▒lmal─▒ ilk├Â─čretimde, orta├Â─čretimde ve y├╝ksek├Â─čretimde ├Â─črencilerin kapasitelerine g├Âre yava┼č yava┼č verilmeli, bu k├╝lt├╝r hazinemiz herkese ├Â─čretilmelidir

 

 

      

 

Yorumlar   

 
aleyna engin
-9 #3 aleyna engin 10-10-2013 18:44
├žok g├╝zelmi┼č yaaaaaa!!!!!!!! !!!!!!!!!!!!
bay─▒ld─▒m muck bunu yapana
Al─▒nt─▒
 
 
aleyna engin
-6 #2 aleyna engin 10-10-2013 16:31
├žok g├╝zelmi┼č
Al─▒nt─▒
 
 
aleyna engin
-9 #1 aleyna engin 10-10-2013 16:31
├žokkkkkkk g├╝zelmi┼č┼č┼č┼č┼č┼č┼č┼č ┼č
Al─▒nt─▒
 

Yorum ekle

G├╝venlik kodu
Yenile