─░SLAM─░YET`T─░N DO─×U┼×U SIRASINDA D├ťNYANIN GENEL DURUMU

>┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á─░slamiyet`ten ├ľnce ARAB─░STAN`─▒n Durumu

┬á┬áArabistan; Asya`n─▒n g├╝neybat─▒s─▒nda bulunan bir yar─▒madad─▒r. K─▒z─▒ldeniz ve Basra K├Ârfezi aras─▒nda yer al─▒r. Yar─▒maday─▒ ├ževreleyen da─člar aras─▒nda ├Âzellikle i├ž kesimlerde u├žsuz bucaks─▒z uzanan ├ž├Âller vard─▒r.

*─░klim ko┼čullar─▒n─▒n yetersiz olmas─▒ bu b├Âlgede ├Ânemli uygarl─▒klar─▒n yarat─▒lmas─▒n─▒ engellemi┼čtir.

>        Siyasi Durum ve Halk:

1.Araplar Sami ─▒rk─▒na mensuptular,

2.Arabistanda ya┼čayanlar halk─▒ iki grupta incelemek m├╝mk├╝nd├╝r;

*G├╝ney Araplar: Yemenliler olup genellikle yerle┼čik bir hayat─▒ benimsemi┼člerdir.

*Kuzey Araplar: Arabistan`─▒n kuzey b├Âlgesinde daha ├žok g├Â├žebe (bedevi) bir hayat s├╝rmekteydiler.

1)Tarih i├žinde Yemen`de Main Devleti, Seba devleti ve Himyeriler devleti kurulmu┼čtur.

2)Kuzey Arabistan`da Nebatiler, Tedm├╝rl├╝ler ve Gassaniler devleti kurulmu┼čtur.

3)─░slam tarihi bak─▒m─▒ndan son derece┬á ├Ânemli bir yer olan Hicaz b├Âlgesinde ise bir devlet yok idi.

4)Hicaz b├Âlgesinin iki ├Ânemli ┼čehri Mekke ve Yesrip (daha sonraki ad─▒ Medine) idi.

5)Mekke`de Kurey┼č kabilesi h├ókim idi.

6)Mekke gerek ticaret yollar─▒n─▒n ke┼či┼čti─či bir yerde olmas─▒ gerekse K├óbe`yi ziyarete gelen Araplar sayesinde ├Ânemli bir ticaret ve din merkezi duruma geldi.

7)Bu arada ─░ran, Habe┼čistan, Yemen ve Bizans ilede ticaret yap─▒l─▒yordu.

8)Medine ise daha ├žok tar─▒m sehriydi. Burada┬á Araplar ve Yahudiler birlikte ya┼č─▒yordu.

Din ve┬á─░nan─▒┼č:┬á

┬á┬á┬á Arabistan`da yayg─▒n olarak putperestlik vard─▒r. B├╝y├╝k putlar K├óbe`de bulunurdu. Putlar ziyaret edilir, kurban kesilir, panay─▒rlar d├╝zenlenirdi. Bu┬á sayede Mekke ├Ânemli bir iktisadi g├╝ce sahip olmu┼čtu. Hicaz`da tek tanr─▒ inanc─▒na sahip hanife denilen insanlar vard─▒. Yahudilik ve Hristiyanl─▒k da Araplar taraf─▒ndan biliniyordu.

**__! Mekke`de Hz. ─░brahim ve o─člu Hz. ─░smail`in Allah`─▒n emri ├╝zerine in┼ča ettikleri ÔÇťK├óbeÔÇŁ bulunmaktad─▒r.

 ASYA  (siyasi durum)

Bizans ─░mparatorlu─ču (395,1453)

Kavimler G├Â├ž├╝ sonucunda Roman ─░mparatorlu─ču, b├╝y├╝k kar─▒┼č─▒kl─▒klar i├žinde kalm─▒┼č ve┬á eski g├╝c├╝n├╝n b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de kaybetmi┼čti. Bunun sonucu olarak 395 y─▒l─▒nda Bat─▒ ve Do─ču Roman ─░mparatorluklar─▒ olraka ikiye ayr─▒ld─▒. Bat─▒ Roma ─░mparatorlu─ču`nun ba┼čkenti eskiden oldu─ču gibi Roma, Do─ču Roma ─░mparatorlu─čunun ba┼čkenti ise Bizans (─░stanbul) oldu. ─░slamiyet`in do─ču┼ču s─▒ras─▒nda Bizans`─▒n ba┼č─▒nda bulunan Herakleios,Kartaca valisinin o─člu idi.Donanmayla ─░stanbul`a gelerek┬á ─░mparatorlu─ču ele ge├žiren Herakleios Roma tarihinin en g├╝├ž ve en karanl─▒k devrinde g├Ârev ba┼č─▒na gelmi┼čti.Bizans ─░mparatorlu─ču daha sonraki y─▒llarda Sasan├«lerin,Sl├óvlar─▒n,Avarlar─▒n ve Hunlar─▒n sald─▒r─▒lar─▒na u─črad─▒.VII.y├╝zy─▒lda┬á M├╝sl├╝manlar,bir yadan Bizans`─▒ ku┼čat─▒rken,di─čer yandan S├╝riye,Filistin,M─▒s─▒r,Kuzey Afrika,M├╝sl├╝manlar─▒n┬á eline ge├žti.1017 Malazgirt Sava┼č─▒nda a─č─▒r yenilgiye u─črayan Bizans,k─▒sa zamanda┬á Anadolu`nun b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒n─▒ kaybetti.29 May─▒s 1453`te┬á Osmanl─▒ Padi┼čah─▒ F.Sultan Mehmet,─░stanbul`u fethederek Bizans ─░mpaaratorlu─ču`na son verdi.

 

Sasaniler (224-651)

┬á┬á Miladi III. y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒nda ─░ran`da Partlar h├ókimdir. ─░ran`da Part imparatorlu─ču zay─▒flamas─▒nda Sasan`─▒n o─člu Bebek, 224 y─▒l─▒nda ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒n─▒ ilan etti. Bebek`in o─člu Arde┼čir,Partlar─▒ yenerek ba┼čkentleri Medain`i┬á ele ge├žirdi.Sasaniler en g├╝├žl├╝ d├Ânemlerini, I. H├╝srev zaman─▒nda ya┼čad─▒lar.Sasaniler, Bat─▒ G├Âkt├╝rk Yabgusu ─░stemi ile anla┼čarak, Akhunlar┬á devletine son verdiler.─░pek Yolu`nu kapatmalar─▒,Sasanilerin,G├Âkt├╝rklerle aralar─▒n─▒n a├ž─▒lmas─▒na neden oldu.G├Âkt├╝rkler, Sasanilere kar┼č─▒ Bizans ile ittifak yapt─▒lar.Sasaniler, G├Âkt├╝rklerin ve Bizansl─▒lar─▒n sald─▒r─▒lar─▒ sonucu iyice y─▒prand─▒lar.Hz. Ebubekir d├Âneminde ba┼člayan M├╝sl├╝man Arap ordular─▒n─▒n ─░ran seferleri,Sasanilerin ├ž─▒k─▒┼č─▒n─▒ h─▒zland─▒rd─▒. Hz. ├ľmer zaman─▒nda kazan─▒lan Kadisiye (635) ve Nihavend (642) sava┼člar─▒nda Sasaniler a─č─▒r yenilgiye u─črad─▒lar. Horosan taraflar─▒na ka├žarak m├╝cadeleyi s├╝rd├╝rmek isteyen III. Zeydcerd`in 651`de ├Âld├╝r├╝lmesiyle, Sasani Develeti sona erdi.

 

G├Âkt├╝rkler

┬á┬á ├çin`in siyasi faaliyetleri sonucu G├Âkt├╝rk Devleti 582 y─▒l─▒nda do─ču ve bat─▒ olmak ├╝zere ikiye ayr─▒ld─▒.Her iki G├Âkt├╝rk devleti daha sonra meydana gelen olaylar sonucu┬á ├çin hakimiyetine girdiler.552`de Bumin Kaan taraf─▒ndan kuruldu.─░slamiyetin ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ ve yay─▒lmaya ba┼člad─▒─č─▒ d├Ânemde G├Âkt├╝rkler, Asya`da ├Ânemli bir siyasi g├╝├ž olmaktan ├ž─▒km─▒┼člar ve ├çin hakimiyeti alt─▒nda girmi┼č bulunuyorlard─▒.

 

Hindistan

┬á┬á XI.y├╝zy─▒l─▒n ikinci yar─▒s─▒ndan itibaren Hindistan <<Raca>> ├╝nvan─▒yla an─▒lan bir├žok prensler taraf─▒ndan idare edilmeye ba┼člad─▒.Hindistan`─▒n ─░lk ├ça─čdan beri istilalara u─čramas─▒, bu ├╝lkede siyasi birli─čin kurulmas─▒na imkan vermemi┼čti.Hint halk─▒ aras─▒nda bir kayna┼čman─▒n olmay─▒┼č─▒n─▒n┬á en ├Ânemli sebebi ÔÇťKast SistemiÔÇŁ idi.Buna g├Âre Hint halk─▒ ├že┼čitli s─▒n─▒flara ayr─▒lm─▒┼čt─▒. Bu s─▒n─▒flar ┼čunlard─▒: Brahmanlar, askerler ve asilller, vaysiyaler (t├╝ccarlar, ├žift├žiler) ,s├╝dralar (i┼č├žiler). Hindistan`da┬á ilk siyasi birli─či sa─člayan┬á Guptalar (320-550) oldu.

┬á┬á VI. y├╝zy─▒l─▒nn sonunda ba┼čkent Thanesar olmak ├╝zere bir krall─▒k kuruldu.┬á B├Âylece Thanesar hanedan─▒ ortaya ├ž─▒kt─▒.605`te on alt─▒ ya┼č─▒nda Har┼ča ba┼ča ge├žmi┼čti. O tahta ├ž─▒kt─▒─č─▒ s─▒rada ├╝lke kar─▒┼č─▒kl─▒k i├žindeydi. Har┼ča ilk olarak ├že┼čitli b├Âlgeleri kontrol├╝ alt─▒na almak istedi. Bunun i├žinde harekete ge├žti ve 620`de mahalli prensleri ma─člup ederek hemen hemen b├╝t├╝n Kuzey Hindistan`a hakim oldu.

┬á┬á ─░slamiyetin do─ču┼ču┬á s─▒ras─▒nda siyasi birli─čin bulunmad─▒─č─▒ Hindistan Nepallilerin ve Tibetlilerin sald─▒r─▒lar─▒na u─čramaktayd─▒.

 

  Çin

┬á┬á ─░slamiyetin do─čdu─ču y─▒llarda ├çin`de siyasi birlik, Sui ve T─▒_ang Hanedanlar─▒ (589-906) taraf─▒ndan sa─članm─▒┼č durumdayd─▒. ├çin`de┬á ├╝├ž y├╝z y─▒ll─▒k m├╝cadele ve par├žalanma d├Âneminden sonra Sui hanedan─▒ birli─či yeniden kurdu. Bu hanedan─▒n y├Ânetimi s─▒ras─▒nda ├çinlilerin G├Âkt├╝rkler ile m├╝nasebetleri oldu.Daha sonra ├çin`de┬á┬á patlak veren i├ž sava┼čta┬á Sui hanedan─▒n─▒n y├Ânetimi sona erdi. T─▒_anglar ├Âteki rakiplerini yenerek ├çin taht─▒na ├ž─▒kt─▒lar.├çin, bu d├Ânemde ├že┼čitli yollarla G├Âkt├╝rkleri ikiye b├Âlm├╝┼č ve 630`da hakimiyeti alt─▒na alm─▒┼čt─▒.Orta Asya`da tek g├╝├ž haline gelen ├çin, yay─▒lmas─▒ sonucunda ├çin s─▒n─▒rlar─▒ ─░ran`da Kore`ye Mo─čolistan`dan G├╝neydo─ču Asya`ya kadar geni┼člemi┼č durumdayd─▒.

 

Japonya

┬á┬á ─░slamiyetin do─ču┼ču s─▒ras─▒nda Japonya `da Yamato aileleri hakimdi.Soga ailesi 587 tarihinde Yamato i├žinde ├╝st├╝nl├╝─č├╝ elde etti.Nitekim 592`de bu ailenin ba┼č─▒na bir kad─▒n y├Ânetici Suiko getirildi.Ayn─▒ zamanda onun ye─čeni Shotuku Taishi Naip olarak g├Ârev yapmaya ba┼člad─▒.O, y─▒llarca Kore ├╝zerinde kaybedilen Jopan n├╝fusunun tekrar elde edilmesi i├žin ├žal─▒┼čt─▒.Bu maksatla oraya seferler d├╝zenlendi.Ayr─▒ca askeri siyaseti terk ederek, ├çin ─░mparatorlu─ču ile do─črudan temas kurdu. (607) Shotuku 622`de ├Âld├╝.

Din ┬áve┬á─░nan─▒┼č┬á

B├╝y├╝k dinlerin ana yurdu olan Asya`da ─░slamiyetin do─ču┼ču ve yay─▒lmas─▒ s─▒ras─▒nda Hristiyanl─▒k, Musevilik, Zerd├╝┼čt, Hindu, Mani dinleri bulunmaktayd─▒.

┬á┬á Zerd├╝┼čt dini M.├ľ VII. Y├╝zy─▒lda┬á ─░ran`da┬á ortaya ├ž─▒kt─▒. En b├╝y├╝k tanr─▒s─▒ Ahuramaz idi.

*Bizans`ta; Hristiyanl─▒─č─▒n Ortodoks mezhebi yayg─▒nd─▒. Bizans`taki patrik, ayn─▒ zamanda┬á t├╝m ortodokslar─▒n dini lideri haline gelmi┼čti. Bizans ─░mparatorlu─ču Ortodokslu─ču resmi devlet haline getirerek siyasi ama├žlar─▒yla birle┼čtirdiler.

*Sasanilerin egemen oldu─ču ─░ran`da halk─▒n ├žo─čunlu─ču Zerd├╝┼čt dinine mensuptu. Bu dinin esas─▒ iyilikle k├Ât├╝l├╝─č├╝n m├╝cadelesiydi. ─░yilik tanr─▒s─▒n─▒n ad─▒ Ahuramaz da (H├╝rm├╝z) ,k├Ât├╝l├╝k tanr─▒s─▒n─▒n ad─▒ Angramanyu (Ehrimen) idi. ─░ranl─▒lar inan─▒┼č─▒na g├Âre┬á bu iki Tanr─▒ aras─▒nda┬á┬á devaml─▒ sava┼č vard─▒. ─░yi bir iki her zaman┬á Ahuramazda`n─▒n yan─▒nda yer almal─▒ ve k├Ât├╝l├╝klere kar┼č─▒ sava┼čmal─▒yd─▒. ─░ranl─▒lar, Tanr─▒lar─▒ Ahuramazda ate┼č yakarak tap─▒yorlard─▒. Bu┬á ate┼člerin yand─▒─č─▒┬á yere ÔÇťAte┼č gedeÔÇŁ denir ve Ate┼č hi├žbir zaman s├Ând├╝remezdi. Ancak bu ate┼č, Hz. Muhammed`in┬á do─čdu─ču g├╝n kendili─činden s├Ânecektir.

*G├Âkt├╝rk, G├Âktanr─▒ dinine inan─▒yorlard─▒. ─░nan─▒┼člar─▒na g├Âre Tanr─▒ K├óinat─▒n yarat─▒c─▒s─▒d─▒r, tektir, ebedidir. Topa Ka─čan, Budizm`e b├╝y├╝k ilgi g├Âstererek bu dini T├╝rkler aras─▒nda yaymaya ├žal─▒┼čt─▒ysada halk aras─▒nda fazla ilgi g├Ârmedi. ├ç├╝nk├╝ Budizm T├╝rklerin ya┼čant─▒s─▒na uygun de─čildi.

*Hindistan`da en yayg─▒n din, Hinduizm idi. Daha┬á sonra bu ├╝lkede ortaya ├ž─▒kan Budizm, Hindistan`da fazla yayg─▒nla┼čamam─▒┼č, ├çin`de, Tibet`te ve Japonya`da benimsenmi┼čti. Temelinde, Tanr─▒ ve do─ča├╝st├╝ g├╝├ž d├╝┼č├╝ncesi olmayan Budizm, din olmaktan ├žok, felsefi bir d├╝┼č├╝cedir. Ahl├ók anlay─▒┼č─▒n─▒n temeli do─čruluktur. Ruh temizli─či, d├╝┼č├╝nmeyi ve k├Ât├╝l├╝klerden uzak durmay─▒ ├Â─č├╝tlemektedir.

*├çin`de halk─▒n┬á ├žo─čunlu─ču Budizm dinine inan─▒yordu. Budizm yan─▒ s─▒ra ┼×into ( Tanr─▒lar yolu) dini de halk─▒n aras─▒nda yayg─▒nd─▒. ┼×into dini, tabiat kuvvetlerine ve atalara tap─▒nma ├╝zerine kurulmu┼čtu.

┬á─░SLAM─░YET─░N DO─×U┼×U VE YAYILI┼×I┬á

 

┬áHz. Muhammed`in Hayat─▒ ve Peygamberli─či Kurey┼č kabilesinden olan Hz. Muhammed, 571 y─▒l─▒nda Mekke`de do─čdu. Annesi ├émine, babas─▒ Abdullah idi. Do─čmadan┬á ├Ânce babas─▒n─▒, ├žocuk ya┼čta annesini kaybetti. ├ľnce dedesi Abdulmuttalip, sonrada amcas─▒ Ebu Talip taraf─▒ndan himaye edildi. Gen├žlik ya┼člar─▒nda ticaretle me┼čgul oldu ve bu sayede┬á Arabistan `─▒n┬á bir├žok┬á yerini tan─▒maya imk├ón buldu. Ahl├óki ve d├╝r├╝stl├╝─č├╝nden dolay─▒ kendisine ÔÇť Muhammed`├╝l Emin ÔÇť dendi. 25 ya┼č─▒nda iken Hz. Hatice ile evlendi. 40 ya┼č─▒nda kendisine ilk vahiy geldi.

┬á┬á Hz. Muhammed`e┬á┬á Cebrail adl─▒ melek taraf─▒ndan g├Ânderilen ilk ayette ÔÇť Oku! Yaradan Rabbinin ad─▒yla oku ÔÇť denilmekte idi. Hz. Muhammed `e ilk inananlar Hz. Hatice┬á , Hz. Ebubekir , Hz. Ali , Hz. Zeyd ve Hz. Osman `d─▒r. ─░slamiyeti kabul edenlerin say─▒s─▒ zamanla artt─▒. M├╝┼črikler ( putperestler) hemen ─░slamiyete ve M├╝sl├╝manlara kar┼č─▒ cephe ald─▒lar, onlara bask─▒ uygulamaya ba┼člad─▒lar.

┬á**__! ─░slam`da k├Âle- efendi ayr─▒m─▒ olmad─▒─č─▒ndan Mekke`nin ileri gelenleri mevki ve n├╝fuslar─▒n─▒ yitirmekten endi┼čelendirler.

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á─░slam`da ÔÇť tevhid ÔÇť inanc─▒n─▒n Araplar─▒n ÔÇť atam─▒z─▒n dini ÔÇť dedikleri, putperesli─či ortadan kald─▒raca─č─▒ndan kayg─▒land─▒lar.

┬á┬á M├╝sl├╝manlara yap─▒lan┬á bask─▒ ve zul├╝m art─▒nca┬á Hz. Peygamber baz─▒ M├╝sl├╝manlar─▒n Habe┼čistan`a g├Â├ž etmelerine m├╝saade etti (619).

**__! Habe┼čistan h├╝k├╝mdar─▒ Hristiyan olup adaletiyle tan─▒nan biri idi.

**__! Bu olay ─░slam tarihinde ilk hicret olay─▒d─▒r.┬á─░ki┬á halife halinde yap─▒lm─▒┼čt─▒r.┬á

┬á┬á┬á ─░slamiyet, Mekke d─▒┼č─▒nda K├óbe `yi ziyarete gelenler aras─▒nda da yay─▒ld─▒. M├╝sl├╝man┬á olan Medineliler,┬á Akabe denilen yerde Hz. Peygamber`e ba─čl─▒l─▒k s├Âz├╝ verdiler. Buna ÔÇť I. Akabe Biat─▒ ÔÇť denilmi┼čti.

┬á┬á┬á Medineli M├╝sl├╝manlardan daha b├╝y├╝k bir topluluk, 622 senesinde Akabe `de Hz. Peygamber`e ba─čl─▒l─▒klar─▒n─▒ yenilediler (II. Akabe Biat─▒). Onu Medine`ye┬á davet ettiler. Bu durum M├╝sl├╝manlar─▒n Medine`ye hicretinde etkili olmu┼čtu.

┬á┬á┬á┬á M├╝┼čriklerin M├╝sl├╝manlara yapt─▒klar─▒ eziyet art─▒k dayan─▒lmaz hale gelmi┼čti. Kurey┼č `in ( m├╝┼črikler) zulm├╝nden kurtulup dinlerini serbest├že ya┼čabilmek i├žin M├╝sl├╝manlar Hz. Peygamber`in izniyle┬á Mekke`de Medine`ye g├Â├ž ettiler. En son hicret edenler ise, Hz. Peygamber ve yak─▒n arkada┼č─▒ Hz. Ebubekir oldu.(622).

┬á┬á┬á ─░slam tarihinin┬á en ├Ânemli d├Ân├╝m noktalar─▒ndan birisi olan Hicret olay─▒ ├╝zerine, M├╝sl├╝manlar rahat bir nefes ald─▒lar. Hz. Peygamber, Medinelilerle (Yahudiler d├óhil) bir s├Âzle┼čme yapt─▒. Tarihe ÔÇť Medine┬á S├Âzle┼čmesi ÔÇť diye ge├žmi┼č olan bu b├Âlgede, Hz. Muhammed, M├╝sl├╝manlar ve Yahudilerin kar┼č─▒l─▒kl─▒ ve┬á vazifeleri belirtilmekte idi. Buna g├Âre┬á Yahudiler, din ve ibadetlerinde serbest olacaklar, Medine `ye bir d├╝┼čman sald─▒r─▒s─▒ olursa M├╝sl├╝manlarla birlikte ┼čehri savunacaklard─▒.

 

**__! Hicret, Hz. ├ľmer zaman─▒nda kabul edilen Hicri takvimin ba┼člang─▒├ž senesi olmu┼čtur.┬á

NOT:┬áT├╝rkler ─░slamiyetÔÇÖe girdikten sonra Hicri Takvimi kullanmaya ba┼člam─▒┼člard─▒r.┬á

Hz. Peygamber, Medine `de ilk ─░slam Devleti`ni kurdu. Kurdu─ču devlete┬á ÔÇť Medine Site Devleti ÔÇť denilmi┼čti.

┬á┬á┬áHicretin Sonu├žlar─▒

1_M├╝sl├╝manlar Putperest ayaklar─▒n bask─▒s─▒ndan kurtulmu┼čtur.

2_─░slam inkil├ób─▒n─▒n ba┼člang─▒c─▒ olmu┼čtur.

3_Mekkelilerin M├╝sl├╝manlar ├╝zerindeki bask─▒lar─▒ sona ermi┼č ve ─░slamiyetin yay─▒lmas─▒ h─▒zlanm─▒┼čt─▒r. Ensar ile Muhacir karde┼č ilan edilmi┼čtir. Hicretin yap─▒ld─▒─č─▒ y─▒l┬á hicri takvimin ba┼člang─▒c─▒ ilan edildi.┬á

┬á┬á┬áHZ. MUHAMMED`─░N┬áSAVA┼×LARI

 

Bedir SAVA┼×I (624)

   Nedenleri:

1.┬á┬á┬á┬á┬á M├╝sl├╝manlar─▒n ┼×am ticaret yolunu tehdit etmeleri

2.┬á┬á┬á M├╝sl├╝manlar─▒n Mekke`de ya─čmalanan mallar─▒na kar┼č─▒l─▒k Suriye`den, Mekke `ye gitmekte olan Eb├╝s├╝fyan y├Ânetimindeki Ticaret kervan─▒ ele ge├žirmek istemeleri.

Sonu├žlar─▒:

1.┬á┬á┬á┬á┬á M├╝sl├╝manlar─▒n ilk sava┼č─▒ ve ilk zaferi, ┼×am ticaret yolu k─▒smen M├╝sl├╝manlar─▒n eline ge├žmi┼čtir.

2.┬á┬á┬á Medine`deki Yahudilerin bir k─▒sm─▒ Mekkelilerle i┼č birli─či yapt─▒─č─▒ i├žin Hz. Muahmmed┬á taraf─▒ndan Medine `den ├ž─▒kar─▒lm─▒┼čt─▒r.

3.    Müslümaların morali ve gücü arttı.

4.    Müslümanlar bol miktarda ganimet elde ettiler.

*─░slam sava┼č─▒ hukukunun esas─▒n─▒ te┼čkil eder.

┬á┬á┬á┬á Ganimetlerin be┼čte biri devlet hazinesi i├žin ayr─▒ld─▒, kalan─▒ sava┼člara taksim edildi. Bu esas, sonraki ─░slam devletlerinde de uygulanm─▒┼čt─▒r.

 

Uhud SAVA┼×I (625)

  Nedenleri:

1.M├╝┼čriklerin┬á┬á Bedir┬á┬á ma─člubiyetinin intikam─▒n─▒ almak.

2.M├╝sl├╝manlar─▒n daha fazla g├╝├žlenmelerini ├Ânlemek ve ┼×am ticaret yolunun emniyetini sa─člamak istemeleri bu sava┼č─▒n sebebidir.

3.Medine`den ├ž─▒kar─▒lan Yahudilerin sava┼ča te┼čvik etmesi.

┬á┬áSonu├žlar─▒:

1.┬á┬á┬á┬á┬á Mekkelilerin sava┼č─▒ kazand─▒lar.

2.┬á┬á┬á Hz. Muhammed`e itaatin ├Ânemi anla┼č─▒ld─▒.

3.┬á┬á┬á Hz. Muhammed┬á yaraland─▒, M├╝sl├╝manlar ma─člup oldular.┬á

**__! Uhud sava┼č─▒ M├╝sl├╝manlar─▒n ilk yenilgisidir. Bu sava┼čtan sonra, Medine S├Âzle┼čmesini bozduklar─▒ i├žin┬á Beni Nadir┬á Yahudileri Medine`den uzakla┼čt─▒rm─▒┼člard─▒r. Bunlar┬á Haybere giderek yerle┼čmi┼člerdir.

 

Hendek SAVA┼×I (627)

  Nedenleri:

┬áUhud sava┼č─▒nda umduklar─▒n─▒ bulamayan Mekkeliler, M├╝sl├╝manlar─▒ tamamen ortadan kald─▒rmak i├žin Medine ├╝zerine do─čru hareket ettiler. ┼×ehrin savunmas─▒z y├Ân├╝ Selman-─▒ Farisi ad─▒ndaki ─░ranl─▒ bir M├╝sl├╝manÔÇÖ─▒n teklifi ├╝zerine hendekle ├ževrildi

Sonu├žlar─▒:

1.┬á┬á┬á┬á┬á Sava┼č M├╝sl├╝manlar taraf─▒ndan kazan─▒lm─▒┼čt─▒r.

2.┬á┬á┬á Mekkeliler`in M├╝sl├╝manlar ├╝zerine d├╝zenledikleri son sald─▒r─▒ olmu┼čtur.

3.┬á┬á┬á Bu┬á sava┼čtan sonra Mekkeliler savunmaya, M├╝sl├╝manlar taarruza ge├žmi┼člerdir.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á

┬áHudeybiye ANTLA┼×MASI┬á(628)

┬á┬á┬á┬á M├╝sl├╝manlar hac yapmak i├žin 1500 ki┼čilik topluluk ile Mekke`ye do─čru hareket ettiler. Bunu┬á sava┼č olarak┬á de─čerlendiren Mekke ise sava┼ča haz─▒rl─▒kl─▒ idi.┬á Mekke yak─▒nlar─▒nda Hudeybiye denilen yerde iki taraf g├Âr├╝┼čmeler sonunda ┬áantla┼čmaya┬á vard─▒lar. ( Zira M├╝sl├╝manlar─▒n bir bar─▒┼č ortam─▒na ihtiya├žlar─▒ vard─▒.) Bunu Hedeybiye Antla┼čmas─▒ denir.(628)┬áG├Âr├╝n├╝┼čte Antla┼čma maddelerinin baz─▒lar─▒ M├╝sl├╝manlar─▒n aleyhindedir.

  Bunlar:

1.┬áHer iki taraf 10 y─▒l boyunca birbirleriyle sava┼č yapmayacak.

2. Bu y─▒l hac olmayacak, ertesi y─▒l M├╝sl├╝manlar hac edebilecek, Mekkeliler hac s─▒ras─▒nda 3 g├╝n ┼čehri bo┼čaltacaklard─▒r.

3. Müslümanlarla Mekkelilerin istedikleri  kabileler ile ittifak  yapabilecekler.

4.┬áRe┼čid olmadan ─░slamiyeti se├žen Mekkeliler Medine`ye al─▒nmayacak, Mekke`ye iade edileceklerdir.

5.Medine`den Mekke`ye geri d├Ânmek isteyenlere Medine ─░slam Devleti kar─▒┼čmayacak.

6.┬áHi├ž kimsenin can─▒na ve mal─▒na zarar verilmeyecek himayeleri alt─▒nda┬á bulunan kabilelere askeri yard─▒m yap─▒lmayacakt─▒r.

 

Sonu├žlar─▒:

1.┬áM├╝sl├╝manlar─▒n siyasi bir varl─▒k olarak imzalad─▒klar─▒ ilk antla┼čmad─▒r.

2.┬áKurey┼čliler M├╝sl├╝manlar─▒n bir g├╝├ž olarak resmen bu b├Âlge ile┬á tan─▒d─▒lar.

3.┬á─░lk bak─▒┼čta M├╝sl├╝manlar─▒n aleyhinde g├Âr├╝n├╝yorsa da daha sonra lehine d├Ând├╝.

4. Müslümanlar güney sınırlarını güvence altına aldılar.

5.┬áMekke`nin ├Ânde┬á gelen komutan ve siyasi liderleri silam dinine girdiler.

6.┬áHer iki taraf─▒n e┼čit┬á haklara sahip oldu─ču bu belgeyle ortaya ├ž─▒kt─▒.

7.┬áTaraflar aras─▒ndaki sert d├╝┼čmanca tav─▒rlar yumu┼čam─▒┼č, sosyal ve ticari ili┼čkiler artm─▒┼čt─▒r.

8.┬áHudeybiye, M├╝sl├╝manlar─▒n askeri ba┼čar─▒lar─▒n─▒n en a├ž─▒k┬á bir yaz─▒l─▒ belgesi olmu┼čtur.

 

┬á┬á┬á┬á┬á┬áHayber`in Fethi (629) ÔÇô(Hayber Kalesi)

┬á┬á Hayber Yahudileri Mekkelilerle i┼č birli─či yaparak┬á M├╝sl├╝manlar i├žin devaml─▒ bir tehlike olu┼čturuyorlard─▒. Hz. Peygamber bu tehlikeden kurtulmak i├žin hemen harekete ge├žti ve beraberindeki bin be┼č y├╝z M├╝sl├╝manla Hayber Kalesini Ku┼čatt─▒.

Hayberliler Hz. Peygamber`in h─▒zl─▒ hareketi nedeniyle ku┼čatma i├žin haz─▒rl─▒k yapamam─▒┼člard─▒. Bu┬á y├╝zden daha fazla direnmeden teslim oldular. Sonu├žta Hz. Peygamber tar─▒mdan elde ettikleri ├╝r├╝nlerin ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á,┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á yar─▒s─▒n─▒ vermeleri ┼čart─▒yla Yahudilere topraklar─▒n─▒ ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á,┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á geri verdi.(629).

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Hz. Peygamber ve ┬áM├╝sl├╝manlar Hudeybiye`den bir y─▒l sonra, antla┼čman─▒n tan─▒d─▒─č─▒ hakka dayanarak K├óbe`yi┬á ve Mekke`yi ziyaret ┬á┬á┬á,┬á┬á ,┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ettiler.

 

 

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ┬áMute SAVA┼×I (629)

  Nedenleri:

1.┬á┬á┬á┬á┬á Bizans`a ba─čl─▒ Gassani kral─▒n─▒n ─░slam el├žisinin ├Âld├╝rmesi

2.┬á┬á┬á M├╝sl├╝manlardan olu┼čan bir ke┼čif kolunun pusuya d├╝┼č├╝r├╝lmesi.

┬á Sonu├žlar─▒:

1.Her iki tarafta sava┼čta ├╝st├╝nl├╝k sa─člayamad─▒.

├ľnemi: Mute sava┼č─▒ Bizans ─░mparatorlu─ču ile M├╝sl├╝manlar aras─▒nda ilk sava┼čt─▒r.

    

 

                Mekke`nin Fethi (630)

┬á┬á Bir s├╝re sonra Mekkeliler iki kabile aras─▒ndaki m├╝cadele taraf tutarak Hudeybiye Antla┼čmas─▒na┬á uymad─▒lar. Hz. Peygamber bu durumda , bir sefer i├žin haz─▒rl─▒klara┬á ba┼člad─▒. Mekke civar─▒ndaki da─člar─▒n arkas─▒nda ordug├óh─▒n─▒ kurdu─ču zaman on bin ki┼čilik bir kuvveti vard─▒. Mekkeliler ordug├óh kuruluna kadar M├╝sl├╝manlar─▒n hareketinden haberdar olmam─▒┼člard─▒.

┬á┬á Bu arada Mekke`nin en b├╝y├╝k reisi Ebu S├╝fyan┬á M├╝sl├╝man ke┼čif birliklerinin eline esir d├╝┼čt├╝. Hz. Peygamber M├╝sl├╝man olan Ebu S├╝fyan`─▒ ertesi g├╝n├╝ serbest b─▒rakt─▒. Bu s─▒rada M├╝sl├╝man ordusu d├Ârt y├Ânden Mekke`ye┬á girmeye ba┼člad─▒. Ayr─▒ca Ebu S├╝fyan, M├╝sl├╝man ordusunun b├╝y├╝kl├╝─č├╝n├╝ anlatarak direnmenin┬á faydas─▒z oldu─čunu┬á Mekkeliler`e s├Âylemi┼čti. B├Âylece Mekkeliler sava┼čmadan M├╝sl├╝manlara itaat ettiler.

┬á┬á Hz. Peygamber ┼čehre girdikten sonra K├óbe`ye gitti ve orada putlar─▒ k─▒rd─▒rd─▒. D├╝┼čmanlar─▒ ve eski Hem┼čerilerine b├╝y├╝k bir al├žak g├Ân├╝ll├╝l├╝kle konu┼čarak ÔÇť Hepiniz H├╝rs├╝n├╝z ÔÇť dedi. Bu s├Âzlerin Mekkeliler ├╝zerinde b├╝y├╝k etkisi oldu. Kendiliklerinden ─░slam dinini kabul ettiler.

 

┬á┬á┬áHuneyn┬á SAVA┼×I ve Taif SEFER─░┬á(630)

    Nedeni:

┬á Putperestler, M├╝sl├╝manlara kar┼č─▒ Taiflilerle birle┼čerek┬á Huneyn denilen┬á yerde toplanm─▒┼člard─▒. ├ťzerlerine y├╝r├╝yen ─░slam ordusuna yenilerek Taif `e s─▒─č─▒nd─▒lar. Ancak Taif al─▒namad─▒. Taifliler 631 y─▒l─▒nda M├╝sl├╝manl─▒─č─▒ kabul ettiler.

   Sonucu:

┬á Hicaz ba┼čta olmak ├╝zere Arabistan`─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒ ─░slam dinine girdi. Hz. Muhammed┬á M├╝sl├╝man olmayan Araplarla son m├╝cadelesini yapm─▒┼čt─▒r.

┬á Huneyn Zaferi, Mekke`nin fethini tamamlay─▒c─▒ bir ├Âzellik g├Âsterir.

   

 

                   Tebük  SEFERİ (631)

┬á ┬áBir Bizans ordusunun M├╝sl├╝manlar ├╝zerine y├╝r├╝d├╝─č├╝ haberi duyulunca Hz. Peygamber b├╝y├╝k bir ordu ile Suriye ├╝zerine sefere ├ž─▒kt─▒. Haberin as─▒ls─▒z oldu─ču anla┼č─▒ld─▒. Bunun ├╝zerine geri d├Ân├╝ld├╝. B├Âlgedeki baz─▒ kabileler (Gassanilerin b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒) M├╝sl├╝man oldular.

┬á**__! Teb├╝k seferi Arabistan d─▒┼č─▒na yap─▒lan ilk seferdir. Teb├╝k seferi M├╝sl├╝manlar─▒n Bizans ├╝zerine sefer yapacak kadar┬á kuvvetli oldu─čunu g├Âstermektedir.

┬á┬á Bu sefer Hz. Peygamber`in son seferidir. Veba salg─▒n─▒ oldu─čundan Suriye`ye gidilmekten vazge├žilmi┼čtir. Bu durum tarihte ilk karantina sisteminin uygulanmas─▒d─▒r.

Veda  HACCI  ve Veda  HUTBESİ

┬á┬á┬á Teb├╝k Sefer`inden sonra Medine`ye d├Ânen Hz. Muhammed ertesi y─▒l kalabal─▒k bir M├╝sl├╝man toplulu─ču ile Mekke`ye hac yapmaya gitti. Bu hacca ─░slam tarihinde ÔÇť Veda Hacc─▒ ÔÇť denir. Hz. Muhammed bu hacda hacc─▒n nas─▒l yap─▒laca─č─▒n─▒ M├╝sl├╝manlara bizzat kendisi g├Âstermi┼čtir.

┬á┬á┬á Hz. Muhammed `in ayn─▒ y─▒l i├žerisinde vermi┼č oldu─ču hutbe`ye de ÔÇť Veda Hutbesi ÔÇť denir. Bu hutbe`de cahiliye devrinin sona erdi─čini, k├Âlelik ve efendilik m├╝essesinin ortadan kalkt─▒─č─▒n─▒, herkesin e┼čit oldu─čunu belirtmi┼čtir. Hz. Muhammed bu Hutbesi`nin sonunda

┬áKur-an`─▒┬á Kerim`in tamamland─▒─č─▒ ve g├Ârevinin sona erdi─čini bildirerek M├╝sl├╝manlara veda etmi┼čtir.

┬á┬á┬á┬á Veda Hacc─▒`ndan sonra Hz. Muhammed Medine`ye d├Ânm├╝┼č rahats─▒zl─▒klar─▒n─▒n giderek artmas─▒ ├╝zerine imaml─▒k g├Ârevini Hz. Ebubekir`e b─▒rakarak, 8┬á Haziran 632`de Pazartesi g├╝n├╝ vefat etmi┼čtir.

┬á┬á┬á┬á Mezar─▒n─▒n ismi Rauza-i Muhtahhara`d─▒r. Vefat eden Hz. Muhammed, Medine`ye defnedildi. ─░slam tarihinde Hz. MuhammedÔÇÖin vefat─▒yla ÔÇť D├Ârt Halife D├Ânemi ÔÇť┬á ba┼člam─▒┼čt─▒r.

                     

D├ľRT HAL─░FE DEVR─░┬á┬á (632ÔÇô661)

┬á┬á ┬á┬á┬áHz. Muhammed`in vefat─▒ndan sonra Hz. Ebubekir `le ba┼člay─▒p, Hz. Ali `ye kadar s├╝ren d├Âneme D├Ârt Halife Devri┬á denir. Bu d├Ânemde halifeler se├žimle ba┼ča geldikleri i├žin bu d├Âneme Cumhuriyet D├Ânemi denir. Bu d├Ânem ─░slamiyetÔÇÖin yay─▒lmas─▒, k├Âkle┼čmesi ve kuvvetlenmesi bak─▒m─▒ndan ├Ânemlidir.

 

┬á┬á┬á┬á┬á┬á ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬áHz. Ebubekir┬á D├ľNEM─░┬á (632ÔÇô634)

Hz. Peygamber`in ├Âl├╝m├╝ ile ortaya ├ž─▒kan yalanc─▒ peygamberlerin ve zek├ót vermeyenlerin isyanlar─▒n─▒ bast─▒rarak Arap Yar─▒m adas─▒ndan siyasi birlik sa─članm─▒┼čt─▒r. Kur-an`─▒ Kerim kitap haline getirilerek ├Âzg├╝n halinin korunmas─▒ sa─članm─▒┼čt─▒r.

┬á┬á┬á Halife, komutan ve y├╝ksek dereceli memurlara maa┼č ba─članm─▒┼čt─▒r. Arap Yar─▒m Adas─▒ d─▒┼č─▒nda ilk kez fetihlere ba┼članm─▒┼čt─▒r. ─░slam ordular─▒n─▒n d├╝zenli olarak fetihle g├Ârevlendirildikleri ├╝lke Suriye olmu┼čtur. Husamin Zeyd komutas─▒ndaki ordu Suriye`ye , Halid Bin Velid komutas─▒ndaki ordu Irak`a g├Ânderilmi┼čtir. M├╝sl├╝manlar─▒n G├╝ney Filistin`i ele ge├žirmelerinin ├╝zerine┬á Bizans┬á elli bin ki┼čilik┬á bir orduyu Suriye`ye g├Ândermi┼čtir. Bunun┬á ├╝zerine┬á Halid Bin Velid Suriye`ye gelip ─░slam ordular─▒n─▒n ba┼č─▒na ge├žmi┼čtir. ─░ki ordu Yerm├╝k Irma─č─▒ k─▒y─▒lar─▒nda sava┼čm─▒┼člar ve M├╝sl├╝manlar Bizans ordusunu Yenilgiye U─čratm─▒┼člar.(634).

┬á┬á┬á┬á┬á┬áYerm├╝k ZaferÔÇÖinin┬á Sonucu:

┬á * Suriye`nin┬á kap─▒lar─▒ ─░slam ordular─▒na a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r.

┬á┬á┬á┬á ┬áHz. Ebubekir Yerm├╝k ┬áZafer`inden sonra 23 A─čustos 634 `de vefat etmi┼čtir. Aziz dostu Hz. Muhammed `in yan─▒na defnedilmi┼čtir.

           

Hz. ├ľmer D├ľNEM─░┬á(634-664)

Hz. Ebubekir hastaland─▒─č─▒ zaman tavsiyename haz─▒rlayarak kendinden sonra M├╝sl├╝manlar aras─▒nda kar─▒┼č─▒kl─▒k ├ž─▒kmas─▒n─▒ ├Ânlemek i├žin Hz. ├ľmer Halife┬á olmas─▒n─▒ istemi┼čtir. B├Âylece Hz. ├ľmer hi├žbir itiraz meydana gelmeden halife olmu┼čtur.

┬á┬á┬á┬á┬á Hz. ├ľmer┬á ba┼ča ge├žince┬á Halid┬á Bin Velid`i┬á ordu komutanl─▒─č─▒na alarak, Ebu Hubeyde`yi atam─▒┼čt─▒r.

┬á┬á┬á┬á┬á ─░slam ordusu 635 `de ┼×am`─▒┬á (Dima┼čk) ku┼čatm─▒┼č ve alt─▒ ay s├╝ren m├╝cadeleden sonra ┼čehri ele┬á ge├žirmi┼čtir. Suriye `nin fethi tamamland─▒ktan sonra M├╝sl├╝manlar┬á Kud├╝s`e ilerlemi┼čtir bunun ├╝zerine Kud├╝s Bizans`tan yard─▒m istemi┼č imparator┬á Herakleois deniz yoluyla Kud├╝s`e yard─▒m g├Ândermi┼čtir. Suriye`deki┬á t├╝m ─░slam ordular─▒ Arm ve As ba┼čkanl─▒─č─▒nda birle┼čerek Bizans kuvvetleri ile kar┼č─▒la┼čm─▒┼člard─▒r.

┬á┬á┬á┬á┬á 636 y─▒l─▒nda yap─▒lan┬á ÔÇť┬á Ecnadin ÔÇť┬á sava┼č─▒n─▒ M├╝sl├╝manlar kazanm─▒┼č, ard─▒ndan Kud├╝s `├╝ ku┼čatm─▒┼člard─▒r. Kud├╝s Patri─či halifeye┬á teslim olaca─č─▒n─▒ bildirince ┼čehir sava┼č yap─▒lmadan M├╝sl├╝manlar─▒n olmu┼čtur.

Irak  CEPHESİ

┬á┬á┬á┬á┬á * K├Âpr├╝ Sava┼č─▒ (634):┬á

┬á┬á┬á ─░slam ordular─▒ F─▒rat Nehri kenar─▒nda ─░ran ordular─▒yla kar┼č─▒ kar┼č─▒ya gelmi┼č ve sava┼č─▒ kaybetmi┼člerdir. Komutan Ebu Veyde ve pek ├žok┬á ─░slam askeri ┼čehit olmu┼čtur.

┬á┬á┬á┬á┬á┬á* Kadisiye Sava┼č─▒ (636):┬á ┬á┬á┬á┬á

┬á Irak cephesindeki ordunun ba┼č─▒nda Sad┬á Bin Ebi Vakkas┬á vard─▒r. M├╝sl├╝manlar ile Sasaniler K├╝fe yak─▒nlar─▒nda Kadisiye denilen yerde tekrar kar┼č─▒la┼čm─▒┼člard─▒. Sava┼č─▒ ─░slam ordular─▒ kazanm─▒┼čt─▒r.

┬á┬á┬á┬á┬áSonu├žlar─▒:

1. B├Âylece Irak M├╝sl├╝manlar─▒n eline ge├žmi┼č, ─░ran yolu a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r.

2. Bu sava┼č─▒n ard─▒ndan Sasaniler`in ba┼čkenti Medain ┼čehri ele ge├žirilmi┼čtir.(632)

┬á┬á┬á┬á* Celula Sava┼č─▒ (637):

┬á Bu sava┼č┬á M├╝sl├╝manlar kazanm─▒┼člard─▒r. (Sasanilerle yap─▒lm─▒┼čt─▒r.)

M├╝sl├╝manlar bu arada Basra ve K├╗fe `de yeni askeri ├╝sler kurarak ordular─▒n─▒ takviye etmi┼čler ve g├╝├žlerini artt─▒rm─▒┼člard─▒r.

┬á┬á┬á┬á* Nihavend Sava┼č─▒ (642):

┬á ─░ranl─▒lar┬á toplad─▒klar─▒┬á kuvvetlerle M├╝sl├╝manlar ├╝zerine┬á tekrar sald─▒rm─▒┼člar ve Nihavend┬á de yap─▒lan sava┼č─▒ M├╝sl├╝manlar kazanm─▒┼čt─▒r.

┬á┬á┬á┬á┬áSonu├ž:

┬á ─░ran ordusu┬á da─č─▒lm─▒┼č ve ─░ran┬á ┼čehirleri tamamen M├╝sl├╝manlar─▒n eline ge├žmi┼čtir.

┬á Irak ve Suriye┬á seferlerinden┬á ba┼čka┬á ─░slam ordular─▒┬á El_Cezire ( Yukar─▒ Mezopotamya ) y├Ânelmi┼čler 639 y─▒l─▒nda Urfa, Harran ve Diyarbak─▒r feth edilmi┼č ve 634ÔÇô664 y─▒llar─▒nda┬á Azerbaycan, tamamiyle┬á feth edilmi┼čtir.

┬á┬á┬á┬á├ľnemi:

┬áNihavend sava┼člar─▒yla, M├╝sl├╝manlar s─▒n─▒r kom┼čusu olmu┼člard─▒r.(Karluklar ve T├╝rki┼čler)

┬áSuriye `nin┬á fethinden sonra M─▒s─▒r M├╝sl├╝manlar i├žin bir hedef haline gelmi┼člerdir. M─▒s─▒r Bizans┬á h├ókimiyeti alt─▒ndayd─▒ ve a─č─▒r vergiler veriyorlard─▒. 642 y─▒l─▒nda M─▒s─▒r `─▒n fethinden┬á sonra Lidye ve Trabulusgarb ─░slam ordular─▒nca feth edildi.

 

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á_ Hz. ├ľmer┬á D├Âneminde┬á Yap─▒lan┬á D├╝zenlemeler_

1.┬á┬á┬á┬á┬á─░lk kez divan te┼čkilat─▒ kuruldu.

2.┬á┬á┬á Adli te┼čkilat┬á kuruldu. Vilayetlere┬á validen ayr─▒┬á olarak kad─▒lar atand─▒.

3.┬á┬á┬á Fethedilen┬á ├╝lkelerin y├Ânetim birimlerine ayr─▒lmas─▒yla b├╝y├╝k iller ortaya ├ž─▒kt─▒.

4.┬á┬á┬á Irak, M─▒s─▒r, Suriye, C├╝nd┬á ad─▒ verilen devaml─▒ ordug├óh ┼čehirleri kurulmu┼čtur.

5.┬á┬á┬á Hicri takvim haz─▒rlanarak kullan─▒lmaya┬á ba┼članm─▒┼č

6.┬á┬á┬á Ekonomik alanda yenilikler yap─▒lm─▒┼čt─▒r.

7.┬á┬á┬á Askeri ama├žl─▒ ikta sistemi┬á uygulanm─▒┼čt─▒r.

┬á┬á┬áHz. ├ľmer┬á son derece sade bir hayat ya┼čayan┬á adaletli y├Ânetimi ile┬á herkesin g├╝venini┬á kazanan┬á ─░slam┬á devletlerini┬á s─▒n─▒rlar─▒n─▒┬á Lidya`dan┬á Horasan`a┬á kadar┬á ve┬á Kafkasya`ya┬á kadar geni┼čleten Hz. ├ľmer┬á 644 y─▒l─▒nda┬á ─░ranl─▒ bir┬á k├Âle taraf─▒ndan han├žerlenerek ├Âld├╝r├╝lm├╝┼č ve ┼čehit olmu┼čtur.

        

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬áHz. Osman┬á D├ľNEM─░┬á (656)

┬á┬á┬á┬á┬á Hz. ├ľmer┬á vefat etmeden ├Ânce yerine┬á ge├žecek┬á halifeyi belirlemek┬á ├╝zere Hz. Muhammed `in eski arkada┼člar─▒ndan┬á 6 ki┼čiyi g├Ârevlendirmi┼čti. Bu┬á arkada┼člar─▒n┬á yapt─▒klar─▒┬á g├Âr├╝┼čmeler sonucu┬á Hz. Osman Halife se├žilmi┼čtir.

┬á┬á┬á┬á Hz. Osman fetih┬á hareketlerine devam etmi┼čler. Bu d├Ânemde┬á ─░slam ordular─▒┬á Kafkaslarda┬á Hazarlar┬á ile kar┼č─▒la┼čm─▒┼člard─▒r. ─░slam┬á ordular─▒ s─▒k s─▒k┬á Toroslar─▒ a┼čarak┬á Anadolu i├žlerine┬á kadar ak─▒nlar d├╝zenlemi┼člerdir.

┬á┬á ┬áBizans`─▒n eline ge├žen┬á ─░skenderiye geri al─▒nm─▒┼čt─▒r. Anadolu`da┬á ─░slam ordular─▒ Kayseri`ye kadar┬á ilerlemi┼člerdir. Kafkaslar─▒n bir k─▒sm─▒ ve burada Hazar T├╝rkleriyle┬á sava┼č─▒lm─▒┼čt─▒r. Horosan`─▒ alan ─░slam ordular─▒┬á Ceyhun Nehri`ni ge├žecek Asya┬á i├žlerinde ilerlemi┼člerdir. B├Âylece┬á T├╝rkler ve M├╝sl├╝manlar aras─▒ndaki sava┼č┬á ba┼člam─▒┼čt─▒r.

┬á┬á Suriye sahillerinde ilk ─░slam┬á donanmas─▒┬á kurulmu┼čtur. ┼×am┬á valisi Muaviye taraf─▒ndan kurulmu┼čtur. Muavi`ye K─▒br─▒s`─▒ ku┼čatarak┬á 649 y─▒l─▒nda alm─▒┼čt─▒r. ─░slam┬á tarihindeki ilk kar┼č─▒kl─▒klar bu d├Ânemde ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.

┬á┬á Hz. Osman┬á yumu┼čak huylu ve iyi niyetliydi. Ba┼čta┬á valilikler olmak ├╝zere┬á ordu komutanl─▒klar─▒na┬á ve ├Ânemli┬á g├Ârevlerine┬á ├ťmeyye ailesinden┬á akrabalar─▒na┬á getirmi┼čtir. Bu valilerin┬á idaresinden memnun olmayanlar┬á ve m├╝naf─▒klar─▒nda k─▒┼čk─▒rtmas─▒ Hz. Osman`a kar┼č─▒ muhalefete ba┼člam─▒┼člard─▒r. Ya┼čl─▒l─▒─č─▒ndan┬á dolay─▒┬á Hz. Osman┬á kendisine┬á kar┼č─▒ olu┼čturulan┬á bu muhalefeti┬á bast─▒rmakta┬á g├╝├žl├╝k ├žekiyordu. Bu arada┬á M─▒s─▒r, Basra┬á ve K├╗fe`den 500 ki┼čilik┬á bir grup┬á Medine`ye┬á gelerek┬á ortal─▒─č kar─▒┼čt─▒rd─▒lar. Bundan┬á sonra olaylar─▒n┬á ├Ân├╝ne ge├žilemedi. Ve Hz. Osman┬á evinde Kur-an`─▒ Kerim┬á okurken 17 Haziran 656 `da┬á bu grup taraf─▒ndan┬á ┼čehit edildi. Bu olay┬á daha sonraki┬á y─▒llarda┬á meydana┬á gelebilecek huzursuzluklar─▒n┬á temelini olu┼čturdu.

┬á┬á┬á ├çe┼čitli ┼čehirlerde Kur-an`─▒ Kerim┬á ayetlerinin farkl─▒ ┼čekillerde okunmas─▒ ├╝zerine┬á Kur-an`─▒ Kerim┬á ├žo─čalt─▒larak┬á ordug├óhlara┬á ve ├Âenmli merkezlere g├Ânderilmi┼čtir. Bu Hz. Osman┬á d├Âneminin┬á en ├Ânemli olay─▒d─▒r. Horasan┬á ve Harzem fethedildi.

 

Hz. Ali┬á D├ľNEM─░┬á( 656-661):

┬á┬á┬á┬á Hz. Osman`─▒n┬á ┼čehit edilmesinden sonra halifelik Hz. Ali`ye teklif edilmi┼čtir. Hz. Ali┬á ├Ânceleri bu teklifi kabul etmediyse de ─▒srarlar kar┼č─▒s─▒nda olumlu┬á cevap vermi┼čtir. Hz. Ali┬á d├Âneminde┬á halife olduktan sonra┬á Hz. Ai┼če┬á , Z├╝beyr Avvam┬á ve Talha Bin Ubeydullah, Hz. Osman katillerinin┬á derhal┬á cezaland─▒r─▒lmas─▒n─▒ istemi┼člerdir.

┬á┬á┬á Hz. Ali┬á K├╗fe`ye gelerek┬á buradan┬á yard─▒m ald─▒. Basra┬á ├╝zerine y├╝r├╝d├╝. Hz. Ali `nin┬á Bar─▒┼č ├žabalar─▒ snu├ž vermeyince iki taraf┬á aras─▒nda sava┼č ba┼člad─▒.

* Camel┬á Vak`as─▒┬á (Deve┬á Sava┼č─▒ 656):

┬á┬á ├çat─▒┼čma, Hz. Ai┼če `nin┬á devesinin┬á etraf─▒nda┬á ge├žti─či i├žin bu sava┼ča┬á ÔÇť Deve┬á Sava┼č─▒ ÔÇť denmi┼čtir.

┬á┬á┬á Yap─▒lan┬á sava┼čta┬á Z├╝beyr ve Talha ┼čehit edilmi┼čtir. Ai┼če `ye dokunulmam─▒┼čt─▒r. Sava┼čtan┬á sonra Hz. Ali d├Ânmemi┼č K├╗fe`yi merkez yaparak, IrakÔÇÖ─▒ kontrol├╝ne alm─▒┼čt─▒r.

┬á┬á┬á Ancak ┼×am valisi Hz. Ali`nin┬á halifeli─čini tan─▒mayarak mucadeleye devam etmi┼čtir. Hz. Osman `─▒n┬á katillerini┬á cezaland─▒raca─č─▒n─▒ il├ón etmi┼čtir.

* S─▒ff─▒n Sava┼č─▒ (657):

┬á┬á Hz. Ali`nin┬á bar─▒┼č te┼čebb├╝sleri yine sonu├žsuz kal─▒nca┬á iki taraf aras─▒nda┬á sava┼č ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Temmuz┬á 657 `de┬á F─▒rat Nehri k─▒y─▒s─▒nda┬á S─▒ff─▒n┬á ad─▒ verilen┬á yerde ba┼člayan sava┼čta┬á Muaviye yenilirken┬á Amr Bin As `─▒n teklifi ├╝zerine askerler m─▒zraklar─▒n─▒n ucuna┬á Kur-an`─▒ Kerim saifelerini takm─▒┼č ; ÔÇť Aram─▒zda Kur-an`─▒ Kerim┬á hakem olsun ÔÇť demi┼člerdir. Hz. Ali kendi askerine bunun hile oldu─čunu s├Âylese de┬á askerler bunu dinlememi┼člerdir. Bunu ├╝zerine┬á ─░slam┬á tarihinde┬á hakem olay─▒ denilen┬á bir hadise┬á ger├žekle┼čmi┼čtir. Arm Bin As┬á Muaviye`nin , Ebu Musa┬á El-E┼čari ise┬á Hz. Ali `nin hakemi olmu┼čtur. ─░kisi yapt─▒klar─▒ g├Âr├╝┼čmelerden her iki taraf─▒n halife┬á olmas─▒n─▒ yeni bir halife┬á se├žilmesini┬á kararla┼čt─▒rm─▒┼člard─▒r. Yinede┬á bu kararlar┬á ─░slam d├╝nyas─▒n─▒n b├Âl├╝nmesini engelleyemedi. Hakem olay─▒ndan sonra ─░slam d├╝nyas─▒ndan┬á sonra Hz. Ali yanlar─▒, Hz. Muaviye┬á yanlar─▒ ve her ikisini de kabul etmeyen hariciler olarak ayr─▒lm─▒┼čt─▒r. Hz. Ali taraf─▒na ┼×├«├«, Hz. Muaviye taraf─▒na Emevi denirdi.

 

* Nehrevan Sava┼č─▒ (659):

┬á┬á Hariciler┬á Hz. Ali`nin┬á ├╝zerine y├╝r├╝m├╝┼čt├╝r. Halk─▒da┬á isyana te┼čvik etmi┼člerdi. Bunun ├╝zerine┬á Hz. Ali┬á bu olay─▒┬á Nehrevan sava┼č─▒yla da─č─▒tm─▒┼čt─▒r. Hariciler ─░slam d├╝nyas─▒n─▒n bu ┼čekilde┬á da─č─▒lmas─▒n─▒┬á Hz. Ali, Hz. Muaviye┬á ve Arm Bin As `─▒ sorumlu tutarak┬á suikast yapmaya┬á karar vermi┼člerdir. Hz. Ali┬á ┼čehit┬á edildi, di─čer ikisi kurtulmu┼čtur. B├Âylece┬á d├Ârt halife devri┬á kapanm─▒┼čt─▒r.

┬á┬á┬á┬á ┬á┬á_D├ľRT HAL─░FE DEVR─░`N─░N┬á GENEL ├ľZELL─░KLER─░_

┬Ě Halifeler se├žimle i┼č ba┼č─▒na gelmi┼člerdir.

┬Ě Bu d├Ânemde Arap┬á milliyet├žili─či yap─▒lmam─▒┼čt─▒r.

┬Ě T├╝rklerle ilk siyasi ili┼čkiler bu d├Ânemde ba┼člam─▒┼čt─▒r.

┬Ě ─░slam Devleti b├Âlgenin en ├Ânemli siyasi g├╝c├╝ haline gelmi┼čtir.

┬Ě Sistemli bir devlet te┼čkilat─▒ olu┼čturulmu┼čtur.

                        

┬á┬áEMEV─░LER (661ÔÇô750)

┬á┬á┬á┬á Hz. Ali `nin ┼čehit edilmesinden sonra ─░slam d├╝nyas─▒, Emevi ailesinden┬á Muaviye`nin eline ge├žti. Muaviye, Emevi devletini kurdu─ču s─▒rada ─▒rkta bulunan M├╝sl├╝manlar da┬á Hz. Ali`nin b├╝y├╝k o─člu Hz. Hasan `─▒ halife┬á se├žmi┼člerdi. Hz. Hasan┬á Muaviye`nin┬á ordu toplad─▒─č─▒n─▒ duyunca, baz─▒ ┼čartlarla halifelikten vazge├žti. Ancak, muaviye s├Âz├╝nde durmad─▒. Hz. Hasan `─▒n ├Âl├╝m├╝nden sonra, o─člu Yezid`i┬á veliaht┬á il├ón etti. Muaviye devrinde halifelik, babadan┬á o─čula ge├žen┬á bir saltanat haline geldi.

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬áYezid┬á D├ľNEM─░┬á(680ÔÇô683):

┬á┬á┬á Yezid├Čn halifeli─čine Hz. H├╝seyin kar┼č─▒ ├ž─▒k─▒nca, Hz. Huseyin ve onun ├žok az say─▒daki taraflar─▒n─▒ Kerbel├ó `da┬á ┼čehit etti (681).

├ľNEM─░: ─░slam d├╝nyas─▒, bu olaydan sonra kesin olarak┬á Sunn├« ve ┼×├«├« mezheplerine ayr─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu devirde Ukbe Bin Naf├«, Kuzey Afrika`n─▒n┬á fethini┬á tamamlam─▒┼čt─▒r.

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬áAbd├╝lmelik D├ľNEM─░┬á(685ÔÇô705):

┬á┬á ┬áEmevilerin en parlak d├Ânemidir. Arap├ža┬á resmi dil il├ón edildi. ─░lk defa┬á Arap├ža yaz─▒l─▒ paralar bas─▒ld─▒.

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬áVelid┬á D├ľNEM─░┬á(705ÔÇô715):

┬á┬á┬á Abd├╝lmelik 705 y─▒l─▒nda┬á ├Âl├╝nce yerine o─člu┬á Velid ge├žti. Bu d├Ânem Emevilerin┬á en parlak ve en h─▒zl─▒┬á geli┼čti─či d├Ânemdir. Do─čuda┬á T├╝rklerle┬á sert m├╝cadeleler sonunda┬á M├╝sl├╝manlar bir yandan┬á Hindistan `a ula┼čt─▒lar. 771 y─▒l─▒nda┬á Tar─▒k Bin Ziyad┬á komutas─▒ndaki M├╝sl├╝manlar Avrupa`ya┬á (─░spanya yoluyla)┬á ge├žtiler. ─░spanya`ya Vizigotlar`─▒┬á yenen Tar─▒k, Kuzeye do─čru ilerledi ve ─░spanya fethedildi.

┬á┬á┬á Velid`in┬á 715 `te ├Âl├╝m├╝nden sonra duraklama d├Ânemine giren┬á Emevi┬á Devleti fetih┬á hareketlerine giri┼čemedi. 716 y─▒l─▒ndaki ─░stanbul┬á ku┼čatmas─▒┬á ba┼čar─▒r─▒z kald─▒. ├ľmer┬á Bin Abd├╝laziz ┬ád├Âneminde yeniden toparlan─▒ld─▒ysa da┬á bu uzun s├╝rmedi. Bu durgunlu─ču gidermek i├žin┬á son halifelerden┬á Hi┼čam zaman─▒nda┬á ─░spanya ├╝zerinden Fransa`ya┬á y├╝r├╝nd├╝yse de bu olay bozgunla sonu├žland─▒.

* Putavya Sava┼č─▒ (732):

  _Nedeni:

┬á┬á┬á ┬á┬áM├╝sl├╝manlar─▒n Avrupa i├ži, H─▒ristiyanl─▒─č─▒n merkezi olan ─░talya`ya do─čru ilerleyerek ─░slamiyeti yaymak istemeleri , Avrupal─▒lar`─▒n┬á┬á da M├╝sl├╝manlara kar┼č─▒ birle┼čerek onlar─▒ Fransa`dan atmak istemeleri.

┬á┬á┬á┬á┬á 732`de yap─▒lan sava┼čta┬á ba┼čta┬á Franklar olmak ├╝zere, H─▒ristiyan Avrupal─▒lar Emeviler`i bozguna u─čratt─▒lar.

_Sonucu:

┬á┬á┬á┬á┬á M├╝sl├╝manlar─▒n Bat─▒ Avrupa`daki┬á ilerleyi┼člerinin┬á durmas─▒na hatta gerilemesine neden olmu┼čtur. M├╝sl├╝manlar buradan daha ileriye gidemediler. ─░slam D├╝nyas─▒`n─▒ olumsuz y├Ânde etkileyen ilk b├╝y├╝k sava┼č Putavya `d─▒r. Zay─▒flamaya ba┼člayan Emeviler devletinde merkezi otorite de bozulunca 750 y─▒l─▒nda Ebu M├╝slim Horasani komutas─▒ndaki Abbasileri temsil eden ordu, Emevilere son verdi.

┬á┬á┬á┬á┬á ┬áEmevi┬á Devleti`nin┬á Y─▒k─▒l─▒┼č┬áSebepleri:

┬Ě Emeviler ┬áArap olmayan┬á M├╝sl├╝manlar─▒ ÔÇť Mevali ÔÇť┬á (azat edilmi┼č k├Âle) g├Âz├╝yle┬á g├Ârmeleri Emevilere┬á kar┼č─▒ kin ve husumet uyand─▒rm─▒┼čt─▒r.

┬Ě Sonradan M├╝sl├╝man olanlardan cizye vergisi almaya devam etmeleri.

┬Ě Emevi fetihlerinin ─░spanya`da ve Asya`da durulmu┼č olmas─▒.

┬Ě ┼×i├« ve Haricilerin devleti zay─▒flatmak i├žin faaliyetleri.

┬Ě S─▒n─▒rlar─▒n geni┼člemi┼č olmas─▒ nedeniyle, merkezi idarenin kontrol├╝n├╝n┬á zay─▒flamas─▒.

┬Ě Zevk ve sefan─▒n artm─▒┼č olmas─▒.

_Y─▒k─▒l─▒┼č─▒:

┬á┬á┬á Horasan b├Âlgesinin komutan─▒ T├╝rk as─▒ll─▒ Ebu M├╝slim┬á isyan ederek Hz. Peygamber`in amcas─▒ Abbas`─▒n soyundan gelen Ebu`l┬á Abbas Abdullah`─▒ halife┬á etti. Emevi┬á s├╝lalesinden┬á yakalananlar ├Âld├╝r├╝lm├╝┼č. Kurtulanlardan, Abdurrahman, ─░spanya`ya giderek┬á ÔÇť End├╝l├╝s Emevi DevletiÔÇŁ `ni kurdu (756).

┬á*__! End├╝l├╝s Emevi Devleti`nin kurulmas─▒yla┬á┬á ─░slam d├╝nyas─▒nda Abbasi ve End├╝l├╝s Emevi Devleti olmak ├╝zere iki┬á siyasi g├╝├ž ortaya ├ž─▒kt─▒.

 

┬á┬á┬á┬áABBAS─░LER DEVLET─░┬áD├ľNEM─░┬á

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á(750ÔÇô1258)

    Emeviler 750 yılında ortadan kaldırılan  Abbasiler İslam Dünyası`na kısa  zamanda hâkim oldular.

┬á┬á┬á ─░lk Abbasi halifesi Ebu`l Abbas Abdullah `t─▒r. ─░slam devletini da─č─▒lmaktan kurtar─▒r ve g├╝├žlendirir. Daha ilk y─▒l─▒nda ├çinlilerle Orta Asya`ya hakim olabilmek i├žin┬á Talas Irma─č─▒ kenar─▒nda b├╝y├╝k bir meydan┬á sava┼č─▒ yap─▒ld─▒. T├╝rklerde bu sava┼čta┬á ilk defa┬á olarak┬á M├╝sl├╝man┬á Araplar`─▒ destekledikleri i├žin sava┼č─▒ M├╝sl├╝manlar kazanm─▒┼čt─▒r.

┬á┬á┬á Talas sava┼č─▒ Abbasi Devleti`nde olumlu etki yaparak ve devlet b├╝t├╝n ─░slam D├╝nyas─▒`nda┬á kabul g├Ârecektir. Daha sonra┬á g├╝├žlenen┬á Abbasiler Irak`a ├Ânem verecekler ve ba┼čkenti Ba─čdat`a┬á ta┼č─▒nacaklard─▒r. Daha sonralar─▒ Ba─čdat b├╝y├╝k bir k├╝lt├╝r merkezi haline gelecektir.

┬á┬á┬á 786ÔÇô805 y─▒llar─▒ aras─▒nda Abbasilerin lideri olan Harun Re┼čit bu devlete en parlak d├Ânemini ya┼čatm─▒┼čt─▒r. Devleti siyasi, ekonomik, sosyal ve k├╝lt├╝rel y├Ânlerden en iyi d├Ânemini ya┼čatm─▒┼čt─▒r. Bizansla m├╝cadele edilmi┼č ve b├╝y├╝k┬á ba┼čar─▒lar sa─članm─▒┼čt─▒r. Abbasiler┬á Harun Re┼čid`in o─čullar─▒ zaman─▒nda g├╝c├╝n├╝┬á devam ettirdi. Emin , Memun ve Mu`tas─▒m d├Ânemlerinde t├╝rkler Abbasi ordusunda hizmet ettiler. ├ťst┬á kademelere kadar y├╝kseldiler. B├Âylece IX. Y├╝zy─▒ldan sonra┬á Abbasiler Devleti`nde T├╝rkler etkili rol oynad─▒lar. Yine bu d├Ânemlerde Bizansl─▒lardan┬á korunmak i├žin s─▒n─▒rlarda t├╝rklerden olu┼čan Avas─▒m ┼čehirleri kuruldu.

┬á┬á┬á Asr─▒n┬á ikinci yar─▒s─▒ndan sonra h├ókim oldu─ču sahalara ├Âzerklik (muhariyet) tan─▒d─▒. B├Âylece baz─▒ k├╝├ž├╝k devlet├žikler ├ž─▒kt─▒ ki bunlar

ÔÇť Tavaif├╝l Mulk ÔÇŁ denildi. Bu devletlerden baz─▒lar─▒ ┼čunlard─▒r: Toluno─čullar─▒ , ─░h┼čitler, Tahiro─člullar─▒, ─░drisiler, A─člebiler vb.

┬á┬á┬á┬á Ayr─▒ca 10. as─▒rdan sonra ┼×├«├« Fat─▒miler Kuzey Afrika`da etkili olunca┬á Abbasiler bu as─▒rdan sonra Kuzey Afrika`da varl─▒k g├Âsteremediler.

┬á┬á┬á┬á 1055 y─▒l─▒nda Tu─črul Bey Ba─čdat`─▒ ┼×i├«┬á B├╝veyh o─člullardan kurtard─▒ktan sonra siyasi g├╝c├╝ eline ald─▒. B├Âylece Abbasiler ─░slam d├╝nyas─▒ndaki┬á g├╝├žlerini Sel├žuklu T├╝rklerine b─▒rakt─▒lar.

┬á┬á┬á Zay─▒flam─▒┼č olan Abbasi Halifeli─čine 1258 y─▒l─▒nda ─░lhanl─▒ Mo─čollar─▒ (H├╝lagu) son verdiler. ─░slam D├╝nyas─▒`na┬á Osmanl─▒lar`dan sonra en uzun ├Âm├╝rl├╝ hanedan olan┬á Abbasiler ─░slam D├╝nyas─▒`na bir├žok alanda b├╝y├╝k katk─▒da bulunmu┼čtur.

_ ┬Ě Abbasiler`in┬á Genel ├ľzellikleri ┬Ě _

┬Ě ─░slam tarihinde ilk medreseler, vezirlikler ve anlam da Divan te┼čkilat─▒ bu d├Ânemde kurulmu┼čtur.

┬Ě Sadece┬á Araplar`─▒┬á ├Ân planda tutan de─čil b├╝t├╝n┬á M├╝sl├╝manlara e┼čit davranab bir┬á devletti.

┬Ě Hi├žbir zaman Avrupa`ya sahip olmam─▒┼člard─▒r. ─░lk ├ça─č Yunan, Roma klasikleri Arap├žaya terc├╝me edilmi┼čtir.

┬Ě T├╝rklerle yak─▒n ili┼čkiye girilmi┼č ve t├╝rkler bu d├Ânemde M├╝sl├╝man olmu┼člard─▒r.

┬Ě Irak ├Ânem kazanm─▒┼čt─▒r.

┬Ě Bilim ve tekni─če ├žok b├╝y├╝k ├Ânem verilmi┼čtir. ─░slam d├╝nyas─▒ bu d├Ânemde en ├Ânemli k├╝lt├╝r merkezlerine sahip olmu┼čtur. Hakim olduklar─▒ sahalara ├Âzerklikler ( Tava`if├╝l M├╝lk ) tan─▒nm─▒┼čt─▒r.

┬Ě Merkezi otorite ├žok g├╝├žl├╝ de─čildi.

┬Ě S─▒n─▒rlar─▒n geni┼člemesi sava┼č yoluyla de─čil ho┼čg├Âr├╝yle ger├žekle┼čmi┼čtir.

┬Ě Mo─čollar taraf─▒ndan ortadan kald─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. B├Âylece sadece Irak de─čil, Afrika d─▒┼č─▒nda b├╝t├╝n ─░slam d├╝nyas─▒ Mo─čollar─▒n tahribat─▒na u─čram─▒┼čt─▒r.

┬Ě Bu d├Ânemden sonra ─░slam d├╝nyas─▒nda genelde T├╝rkler h├ókim olmaya ba┼člam─▒┼člard─▒.

             

┬áEND├ťL├ťS EMEV─░LER`─░┬áD├ľNEM─░

┬á┬á┬á┬á┬á ┬á(756ÔÇô149)

┬á┬á┬á Emevilerin 750 y─▒l─▒nda y─▒k─▒l─▒┼člar─▒ndan sonra , Abbasiler`in egemenli─čini tan─▒mayan ─░spanya`daki M├╝sl├╝manlar─▒n ba┼č─▒na yine Emevi Hanedan─▒`ndan┬á Abdurrahman ge├žti. Kurtubay`─▒┬á ba┼čkent yaparak Avrupa M├╝sl├╝manlar─▒n─▒ bu devlet temsil etti. End├╝l├╝s Emeviler`i daha ├žok ilme ├Âenm vererek m├╝kemmel ilim ve k├╝lt├╝r merkezleri meydana getirdiler.1031 y─▒l─▒nda bu devlet ├že┼čitli kollara ayr─▒ld─▒. Bu d├Ânem 1031`den 1942 y─▒l─▒na kadar s├╝rd├╝. Bu d├Ânemde ÔÇť Tava`if├╝l┬á M├╝lk ÔÇť devri denir. En etkili devlet├žilik Beniahmer Devleti`dir. Askeri ve Siyasi g├╝c├╝n├╝ kaybeden End├╝l├╝s Emevileri`ne 1492 y─▒l─▒nda ─░spanyol┬á Kastilyal─▒lar son verdi.

┬á┬á┬á┬á ├ľZELL─░KLER─░:

1.┬á┬á┬á┬á┬á Sanat, Bilim ve K├╝lt├╝r`e en ├žok ├Ânem veren ─░slam devletidir.

2.┬á┬á┬á S─▒n─▒rlar─▒ sadece ─░spanya ile ├ževrilidir.

3.┬á┬á┬á Avrupa`da┬á R├Ânesans`a iki eden┬á iki ─░slam devletinden biridir.(di─čer Osmanl─▒).

 

┬á┬á┬á┬á┬áDEVLET┬á TE┼×K─░LATI

┬á┬á┬áa-) Devlet Ba┼čkan─▒:

1.      İslamın siyasi yapısı dini temellere dayanıyordu.

2.┬á┬á┬á Medine`de Hz. Muhammed `e kurtar─▒c─▒ gibi bak─▒lmas─▒ onun hem siyasi hemde dini g├Ârevleri y├╝r├╝tmeyi ├╝zerine┬á almas─▒na sebep olmu┼čtur.

3.┬á┬á┬á ─░lk ─░slam devleti Peygamber efendimiz taraf─▒ndan kurulmu┼čtur.

4.┬á┬á┬á Halifeler dini ve idari vazifelerin d─▒┼č─▒nda b├╝t├╝n yetkileri de kullan─▒yordu.

5.┬á┬á┬á ─░lk┬á d├Ârt halife se├žimle i┼č ba┼č─▒na geldi─činden bunlar─▒n zaman─▒na CUMHUR─░YET DEVR─░ `de denilir.

┬á┬á┬áb-) Merkezi Te┼čkilat─▒:

1.┬á┬á┬á┬á┬á ─░slam devletinin merkez te┼čkilat─▒ ilk ├Ânceleri son derece basitti.

2.┬á┬á┬á Fetihlerle devlet s─▒n─▒rlar─▒ geni┼čleyince ortaya ├ž─▒kan ihtiya├žlar─▒ kar┼č─▒lamak ├╝zere yeni m├╝esseseler kuruldu.

3.┬á┬á┬á Merkez te┼čkilat─▒ Abbasiler zaman─▒nda m├╝kemmel hale geldi.

4.┬á┬á┬á Asayi┼č i┼člerinde sorumlu olmak ├╝zere ÔÇť ┼×urta Te┼čkila─▒ ÔÇť kuruldu.

5.┬á┬á┬á Binin emir ve yasaklar─▒na uyulmas─▒n─▒n sa─članmas─▒, ├žar┼č─▒ pazar─▒n konrol├╝ ahlaka ayk─▒r─▒ hareketlerin ├Ân├╝ne ge├žilmesi ÔÇť Hisbe Te┼čkilat─▒ÔÇÖÔÇÖn─▒n vazifesi idi.

6.┬á┬á┬á Pasta i┼člerini Divan Berid y├Ânetiyordu. Emeviler zaman─▒nda kurulmu┼čtu.

7.┬á┬á┬á Abbasi halifeleri devlet i┼člerine fazla vakit ay─▒ramad─▒klar─▒ndan┬á bunlar ad─▒na i┼čleri ├žekip ├ževirecek ÔÇť vezirlikler ÔÇť┬á m├╝htesiplik gibi g├Ârevler ortaya ├ž─▒kmaya ba┼člad─▒.

       ORDU

1.┬á┬á┬á┬á┬á ─░slamÔÇÖ─▒n ilk d├Ânemlerinde ordu g├Ân├╝llerinden olu┼čuyordu. Cihad─▒`─▒ b├╝t├╝n M├╝sl├╝manlar i├žin farz k─▒l─▒nmas─▒, onlar─▒ do─čal asker olarak kabul ediyordu.

2.┬á┬á┬á S─▒n─▒rlar─▒n geni┼člemesi ile asker sevk─▒yat─▒ g├╝├žle┼čti. Bu y├╝zden s─▒n─▒r boylar─▒ ordug├óh ┼čehirler kurulmaya ba┼čland─▒.

 

**__! Ordug├óh ┼čehirlere ├Ânce askerler, sonra onlar─▒n aileleri yerle┼čiyordu. B├Âylece hem s─▒n─▒r muhafazas─▒, hem fetihlerin kolaylamas─▒, hem de ─░slam`─▒n yay─▒lmas─▒ sa─član─▒yordu.

3.┬á┬á┬á Abbasiler zaman─▒nda T├╝rk tesiri ile 10`lu sistem ─░slam ordu te┼čkilat─▒na girdi.

4.    İlk İslam donanması ise Hz. Osman zamanında Suriye`de kuruldu.

       ADALET

┬á┬á Hicretten sonra adalet i┼člerine bizzat Hz. Muhammed┬á bak─▒yordu. Hz. ├ľmer zaman─▒nda devlet s─▒n─▒rlar─▒ geni┼čleyince her vilayette kad─▒l─▒klar─▒ kuruldu.

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬áD─░N VE┬á─░NANI┼×

    İslam kelimesi, Allah`ın irade ve isteklerine teslim olmak demektir. İslamiyeti kabul edenlere Müslüman denir.

┬á┬á┬á M├╝sl├╝man; kendisini, nefsini┬á ve b├╝t├╝n varl─▒─č─▒n─▒ Allah`a teslim etmi┼č. Allah `─▒n┬á birli─čine inanm─▒┼č, bu suretle selamete eri┼čmi┼č┬á insan┬á demektir. ─░slam dinin┬á temeli Kur-an`─▒ Kerim ┬á`dir.┬á Kur-an`─▒ Kerim Allah taraf─▒ndan┬á Hz. Muhammed `e┬á g├Ânderilen vahiylerin┬á bir araya toplanmas─▒yla┬á meydana gelmi┼č ve bu g├╝ne kadar da hi├ž bir de─či┼čikli─če u─čramam─▒┼čt─▒r. Her dinde oldu─ču gibi┬á ─░slam dininde imana ve ibadete┬á ili┼čkin┬á esaslar─▒ vard─▒r.

─░mana ili┼čkin esaslar: M├╝sl├╝man olmak i├žin baz─▒ ┼čartlar┬á kabul etmek mecburiyeti vard─▒r. Bunlara iman─▒n ┼čartlar─▒ denir. Bu ┼čartlar ┼čunlard─▒r:

1.┬á┬á┬á Allah`─▒n birli─čine inanmak

2.    Meleklere inanmak

3.    Kutsal kitaplara inanmak

4.    Peygamberlere inanmak

5.    Ahiret gününe inanmak

6.┬á┬á┬á Kader, hay─▒r ve ┼čer┬á her ┼čeyin Allah`tan geldi─čine ve ├Âld├╝kten sonra yeniden dirili┼če inanmak

─░badete ili┼čkin esaslar─▒: Bir M├╝sl├╝man─▒n ─░slam dininin be┼č temel ┼čart─▒na┬á uymas─▒┬á Allah taraf─▒ndan┬á farz k─▒l─▒nm─▒┼čt─▒r. Bu ┼čartlar ┼čunlard─▒r:

1.┬á┬á┬á Kelimeyi ┼čahadet getirmek

2.┬á┬á┬á G├╝nde be┼č vakit namaz k─▒lmak

3.┬á┬á┬á Y─▒lda bir ay oru├ž tutmak

4.    Zekât vermek

5.    Hacca gitmek

                   SOSYAL ve  İKTİSADİ HAYAT

        Sosyal Hayat:

┬á┬á┬á ─░slamiyet b├╝t├╝n M├╝sl├╝manlar─▒n e┼čit ve karde┼č kabul etmekle birlikte Emeviler zaman─▒nda Araplar Kendilerini di─čer M├╝sl├╝man milletlerden┬á ├╝st├╝n g├Ârd├╝ler devlet y├Ânetiminde b├╝t├╝n ├Ânemli g├Ârevler ve askerlik Araplar─▒n elindeydi. Arap olmayan M├╝sl├╝manlara kar┼č─▒ ÔÇť mevali ÔÇť┬á deniyordu. ( ─░ranl─▒lar, M─▒s─▒rl─▒lar, Berberiler ve T├╝rkler gibi). Toplumda┬á di─čer bir sosyal s─▒n─▒f ÔÇť z─▒mn├«ler ÔÇť (Gayri M├╝slimler ) idi. Emevilerin, mevaliyi┬á k├╝├ž├╝msemesi, vergi y├Ân├╝nden haks─▒zl─▒klar yapmas─▒, y─▒k─▒l─▒┼člar─▒ndaa en ├Ânemli sebeplerden biri oldu.

┬á┬á┬á Abbasilerin y├Ânetime gelmesiyle, mevalinin durumu de─či┼čti. M├╝sl├╝man olmak ┼čart─▒yla her milletten┬á ki┼čiler ├Ânemli┬á g├Ârevlerle gelmeye┬á ba┼člad─▒lar. ├ľnce┬á ─░ranl─▒lar, daha┬á sonra T├╝rkler, Sivil┬á ve askeri g├Ârevlere getirildiler.

       Ekonomik Hayat:

┬á┬á ─░slam Devleti`nde ekonomik┬á hayat Abbasiler d├Âneminde geli┼čme g├Âsterdi. Devletin t├╝m gelirleri Beyt├╝`l-Mal denilen devlet hazinesinde toplan─▒rd─▒. Hazinenin ba┼čl─▒ca gelir kaynaklar─▒ ┼čunlard─▒:

1.┬á┬á┬á┬á┬á ├ľ┼č├╝r: M├╝sl├╝man halktan┬á al─▒nan onda bir oranda toprak vergisi.

2.┬á┬á┬á Hara├ž ve cizye: M├╝sl├╝man olmayanlardan al─▒nan toprak┬á vergisine ÔÇť hara├ž ÔÇť sa─čl─▒kl─▒ gayri M├╝slim erkeklerden, askerlik g├Ârevi kar┼č─▒l─▒─č─▒ al─▒nan vergiye de ÔÇť cizye ÔÇť denir.

3.┬á┬á┬á Zek├ót ve Sadaka: Zengin M├╝sl├╝manlardan al─▒nan bir vergi olup toplanan┬á zek├ót ve yoksulluklara da─č─▒t─▒l─▒rd─▒.

4.┬á┬á┬á Ganimet: Sava┼člarda elde edilen ganimetin┬á be┼čte biri hazineye aitti.

5.┬á┬á┬á Di─čer Gelirler: Maden, orman, otlak, tuzla gelirleri , yalanc─▒ t├╝ccarlardan al─▒nan vergiler ve yabanc─▒ devletlerin g├Ânderdikleri vergi ve hediyeler.

┬á┬á Toplanan gelirler orduya, kale yap─▒mlar─▒na, bay─▒nd─▒rl─▒k i┼člerine, fakir, dul, yetim ve hastalara harcan─▒rd─▒. Vali ve komutanlara, b├╝y├╝k devlet memurlar─▒na maa┼č yerine arazi verilirdi. Bu ki┼čiler, kendilerine verilen araziden ald─▒klar─▒ ├Â┼č├╝r ve hara├žlarla ge├žinirlerdi.

┬á┬á ─░lk alt─▒n ve g├╝m├╝┼č para Emevi Halifesi Abd├╝lmelik (685ÔÇô705) zaman─▒nda bas─▒ld─▒. Alt─▒n paraya ÔÇť dinar ÔÇť , g├╝m├╝┼č paraya ÔÇť dirhem ÔÇť denirdi. Fetihler sonras─▒nda Irak, Suriye, M─▒s─▒r, Mavera├╝nnehir`de┬á tar─▒m ├žok geli┼čti. Abbasiler d├Âneminde tar─▒m─▒n┬á geli┼čmesi i├žin sulama faaliyetleri ba┼člat─▒ld─▒ ve batakl─▒klar kurutuldu. Sulanabilen alanlarda, bu─čday, arpa, pirin├ž, en ├žok yeti┼čtirilen┬á ├╝r├╝nler oldu.

       Yazı, Dil   ve  Edebiyatı

┬á┬á ─░slamiyet yay─▒lmas─▒ paralel olarak, Arap alfabesi de yay─▒ld─▒. Arap harfleri b├╝t├╝n ─░slam ├╝lkelerinde ortak yaz─▒y─▒┬á olu┼čturdu. M.├ľ IV. Y├╝zy─▒lda Kuzey Arabistan`da bir devlet┬á kurmu┼č olan Nabatl─▒lar─▒n yaz─▒s─▒, Arap harflerinin do─ču┼čuna yol a├žt─▒. Arap┬á Alfabesiyle yaz─▒ sa─čdan sola do─čru yaz─▒l─▒rd─▒. Bu alfabede bir├žok sesli harf yaz─▒lmaz bunlar─▒n yerine ÔÇť hareke ÔÇť denilen i┼čaretler kullan─▒l─▒rd─▒. Harfler, kelimelerin ba┼č─▒nda, ortas─▒nda ve sonunda de─či┼čik ┼čekiller al─▒n─▒rd─▒.

┬á┬á┬á ─░slamiyetÔÇÖle birlikte┬á Arap├ža┬á ├Ânem kazand─▒ ve fetihler yoluyla geni┼č alanlara yay─▒ld─▒. ─░slam d├╝nyas─▒nda ortak dil durumuna geldi. Arap├ža`n─▒n ortak dil durumuna gelmesinin sebebi; Arap├ža`n─▒n Kuran dili olmas─▒ ve ibadetin Arap├ža ile yap─▒lmas─▒yd─▒. Emevi Halifesi Abd├╝lmelik zaman─▒nda Arap├ža resmi dil olarak kabul edildi. Arap├ža zamanla geli┼čerek, bilim ve k├╝lt├╝r dili haline geldi.

┬á┬á┬á ─░slamiyet ├Âncesi d├Ânemde Araplar aras─▒nda ┼čiirin ├Ânemli┬á yeri vard─▒. Emevilerin zaman─▒nda Hz. Muhammed`in hayat─▒n─▒ anlatan eserler yaz─▒lmaya ba┼čland─▒. Abbasiler zaman─▒nda edebiyat alan─▒nda felsefi d├╝┼č├╝nceler yer al─▒rken, Bat─▒dan terc├╝melerde yap─▒ld─▒.

              BİLİM VE SANAT

         Bilim:

┬á ┬á─░slam d├╝nyas─▒nda bilim alan─▒nda geli┼čme, ├Âzellikle fen, t─▒p ve felsefede olmu┼čtur. Bilim alan─▒nda geli┼čme Emeviler d├Âneminde ba┼člad─▒. Bu d├Ânemde ─░ran, Hint, S├╝ryani ve Yunan dillerinden Arap├ža`ya terc├╝meler yap─▒ld─▒. Terc├╝me faaliyetleri Abbasiler d├Âneminde de devam etti. Yap─▒lan terc├╝meler daha ├žok t─▒p, astronomi, fizik, kimya, matematik ve mant─▒k gibi bilim dallar─▒nda yap─▒l─▒yordu. Abbasi ve End├╝l├╝s halifeleri, bilim alan─▒ndaki ├žal─▒┼čmalara b├╝y├╝k destek verdiler. Ba─čdat ve Kurtuba ┼čehirleri, d├╝nyan─▒n en b├╝y├╝k bilim merkezleri durumuna geldiler.

a-)┬á─░slami Bilimler:┬áTefsir (Kur-an`─▒n ayetlerini yorumlamak ve a├ž─▒klamak) ; k─▒raat (Kur-an`─▒n do─čru okunmas─▒n─▒ m├╝mk├╝n k─▒lan bilim dal─▒) ; hadi ( Hz. Muhammed`in ├že┼čitli konularda M├╝sl├╝manlar─▒ ayd─▒nlatmak ve Kur-an ayetlerini a├ž─▒klamak i├žin s├Âyledi─či s├Âzler) ; f─▒k─▒h (─░slam hukuku) ; kelam ( ─░man─▒n esaslar─▒n─▒ ortaya koyan ve bunu┬á delilleriyle savunan bilim dal─▒).

b-) Akl├« Bilimler:┬áT─▒p, matematik, kimya, felsefe ve astronomi┬á idi. M├╝sl├╝manlar─▒n bu bilim dallar─▒n─▒ Arap├ža`ya yap─▒lan terc├╝meler sonucu tan─▒d─▒lar. Abbasi Halifesi Mansur zaman─▒nda ba┼člayan terc├╝me faaliyetleri, Harun Re┼čid ve Memun zamanlar─▒nda b├╝y├╝k┬á geli┼čme g├Âstermi┼čtir. Bu d├Ânemlerde Yununca, Fars├ža, Hint├že┬á ve S├╝ryaniceden ├žok say─▒da e┼čer terc├╝me edildi.┬á┬á┬á

┬á┬áE─čitim ├ľ─čretim

┬á┬á E─čitim ve ├Â─čretim┬á konusunda ilk geli┼čme Abbasiler zaman─▒nda┬á ba┼člad─▒. X. Y├╝zy─▒lda ilk medreseler a├ž─▒ld─▒. Bu medreselerde tefsir, hadis, f─▒k─▒h, kelam gibi ─░slami bilimler okutuldu.

┬á┬á ─░slam d├╝nyas─▒nda ilk b├╝y├╝k medreseyi T├╝rkler kurdu. Alp┬á Arslan`─▒n emriyle vezir Nizam├╝l M├╝lk┬á taraf─▒ndan┬á Ba─čdat`ta kurulan┬á Nizamiye Medresesi┬á d├Ânemin en b├╝y├╝k┬á ve ileri e─čitim ÔÇô ├Â─čretim┬á kurumuydu (1067). Nizamiye┬á Medresesinde, ─░slam bilimlerin yan─▒ s─▒ra matematik, felsefe, dil ve edebiyat gibi dersler de okutulurdu.

┬á End├╝l├╝s Emevi devletinde de e─čitim┬á ve ├Â─čretim┬á de olduk├ža ileriydi. Kurtuba Medresesi┬á M├╝sl├╝man ├Â─črencilerin yan─▒ s─▒ra ├že┼čitli Avrupa ├╝lkelerinden gelen Hristiyan ├Â─črencilerden e─čitim g├Ârd├╝─č├╝ yerdi. Ayr─▒ca Kahire, G─▒rnata ve Sevil┬á ┼×ehirlerinde de y├╝ksek medreseler a├ž─▒lm─▒┼čt─▒.

  Sanat

1.┬á┬á┬á┬á┬á ─░lk ─░slam eserlerinin mimari ├Âzelli─či yoktur.

2.┬á┬á┬á Devletin s─▒n─▒rlar─▒n─▒n geni┼člemesi ve ba┼čka k├╝lt├╝rlerin tesiri ile┬á ─░slam mimarisi ortaya ├ž─▒kmaya ba┼člad─▒.

3.┬á┬á┬á ─░slam mimarisi ba┼čkent ┼×am iken Bizans tesirinde kalm─▒┼čt─▒r. Ba┼čkent Ba─čdat`a ta┼č─▒n─▒nca Bizans tesirinin yerini Eski Do─ču ve Sasani tesiri ald─▒.

4.┬á┬á┬á Samerra ┼čehrinin kurulmas─▒ ile T├╝rklerin mimaride etkileri g├Âr├╝lmeye ba┼člad─▒.

5.┬á┬á┬á G─▒mata`daki┬á El Hamra saray─▒ bat─▒daki ─░slam mimarisinin┬á en g├╝zel ├Ârne─čidir.

┬á┬á┬á┬áÔÇö─░slam┬á Medeniyetinin┬á Di─čer┬á Medeniyetlere EtkisiÔÇô

┬á┬á┬á ─░slam Medeniyetinin geli┼čmesi, d├╝nya tarihinin en ├Ânemli olaylardan say─▒l─▒r. ─░slamiyet, y─▒llar┬á boyunca┬á g├Ârg├╝ ve dini ho┼čg├Âr├╝ bak─▒m─▒ndan Hristiyan d├╝nyas─▒na ├Ânderlik etmi┼čtir. Bunun yan─▒ s─▒ra┬á edebiyat, t─▒p, felsefe gibi┬á bilim dallar─▒nda┬á da Bat─▒ d├╝nyas─▒na ├Ânc├╝ olmu┼čtur.

┬á┬á ─░slamiyeti┬á yaymak amac─▒yla┬á ba┼člat─▒lan fetihler┬á M├╝sl├╝manlar─▒ do─čuda┬á ve bat─▒da de─či┼čik┬á k├╝lt├╝r ve medeniyetlerle kar┼č─▒ kar┼č─▒ya getirdi. Zamanla┬á bu medeniyetlerden┬á etkilenen M├╝sl├╝manlar, kendi inan├ž ve g├Âr├╝┼člerini de┬á katarak ─░slam k├╝lt├╝r ve medeniyetini┬á meydana getirdiler Emevilerle ba┼člayan ve Abbasiler d├Âneminde h─▒z kazanan┬á terc├╝me faaliyetleriyle eski Yunan ve Helenistik d├Ânem eserleri Arap├ža`ya ├ževrildi. ─░slam┬á bilginleri bunlardan yararlan─▒rken, ayn─▒ zamanda kendi yorumlar─▒n─▒ da katarak, yeni eserler┬á ortaya koydular. Ba─čdat, Kahire, ┼×am,┬á Kurtuba, bilim k├╝lt├╝r merkezleri durumuna geldi.

**__! ─░slam medeniyeti┬á b├╝t├╝n M├╝sl├╝manlar─▒ ortakla┼ča olu┼čturduklar─▒ bir medeniyettir.

┬á┬á┬á┬á┬á┬áGeni┼č ├Âl├ž├╝de Bizans ve Sasanilerden etkilenmi┼čtir.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á

            SONUÇ

┬á┬á ┬á┬á┬á─░slam Tarihi┬á ile ─░slam ─░slamiyetin┬á nas─▒l oldu─čunu, hangi sava┼člar─▒n ve nas─▒l oldu─čunu, neler ya┼čand─▒─č─▒n─▒ ve bir├žok fetihlerin yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ ├Â─črendik.

┬á┬á┬á┬á┬á Ben ┼ču ana kadar mensup oldu─čum ─░slam Dini`nin ge├žmi┼čini (nas─▒l do─čdu─čunu) kulaktan dolma bilgilerle biliyordum. Okul derslerinde ├Â─črenmi┼č oldu─čum┬á bilgiler ve ├že┼čitli kaynaklardan ara┼čt─▒rm─▒┼č oldu─čum ─░slam Tarihi`ni ├žok iyi ├Â─črenmi┼č oldum.

┬á┬á┬á┬á┬á ─░slam Dini do─čduktan sonra┬á ─░slam Medeniyeti kuruldu. ─░slam medeniyetinin ilk kurucusu olan Araplar, ─░slamiyet ├Âncesi d├Ânemde ├Ânemli bir medeniyete sahip┬á de─čildiler. Ara─člar ─░slamiyetin verdi─či inan├ž ve heyecanla bir millet haline gelmi┼člerdir.

┬á┬á┬á┬á ─░slam Medeniyeti T├╝rklerin ─░slamiyeti kabul etmelerinden sonra ├Âzelliklede Sel├žuklular ve Osmanl─▒ Devleti d├Âneminde b├╝y├╝k geli┼čme g├Âsterdi ve geni┼č alanlara yay─▒ld─▒.