Corafyan覺n 襤nsan Yaam覺 zerine Etkisi nedir

Corafyan覺n 襤nsan Yaam覺 zerine olumlu olumsuz Etkisi etkileri nedir nas覺ld覺r.


襤nsan覺n ilk ortaya 癟覺k覺覺ndan itibaren ve bundan sonraki s羹re癟lerde, corafya insanlar覺n yaam bi癟imlerinde b羹y羹k bir etkiye sahiptir. 襤nsanlar tarihi s羹re癟 i癟erisinde yaay覺 繹zelikleri bak覺m覺ndan birbirlerinden ayr覺lmaya balam覺lard覺r. Buna binaen insanlar覺n yaay覺 ekilleri toplumdan topluma farkl覺l覺k arz eder. Bu farkl覺l覺覺n olumas覺nda toplumlar覺n beslenme, giyim, 癟al覺ma, yerleim bi癟imleri, ura alanlar覺 ve dilleri gibi etkenler 繹nemli yer tutar. Toplumlar覺n farkl覺lamas覺nda, farkl覺l覺覺 oluturan etkenlerin teekk羹l羹n羹n temelinde corafyan覺n etkisi s繹z konusudur. 襤nsan覺n ilk olarak kar覺lamas覺 gereken ihtiyac覺 beslenmedir. 羹nk羹 insan b羹t羹n canl覺lar gibi beslenmeden yaam覺n覺 s羹rd羹remez. Bu nedenle insanlar ilk olarak beslenmeye ihtiya癟 duyarlar.
Beslenme ihtiyac覺n覺 kar覺lad覺ktan sonra ise bar覺nma ihtiyac覺 ortaya 癟覺kar. Kendini doa olaylar覺ndan ve vahi hayvanlardan koruma zorunluluunu hisseder. Bu d羹羹nce ile bar覺nmak i癟in bar覺naklar yap覺l覺r. Bu bar覺naklar覺n hangi maddeden yap覺lmas覺 gerektiini ise corafya tayin eder. Yine 襤nsanlar覺n dillerinin oluumunda ve geliiminde, giyim bi癟imlerinde, yerleim ekillerinde, ura alanlar覺nda, velhas覺l k羹lt羹rel 繹elerin teekk羹l羹nde ve k羹lt羹r羹n ekillenmesinde corafyan覺n etkisi ka癟覺n覺lmazd覺r. Bu saiklerden dolay覺, insanlar覺n yaad覺klar覺 corafyan覺n bilincinde olmas覺 gerekir. Yaam覺n覺 s羹rd羹rd羹羹 corafi b繹lgeye bu bilin癟le yakla覺l覺rsa corafyan覺n imk璽nlar覺n覺, corafyaya zarar vermeden kendi lehine 癟evirebilir ve corafyadan daha bilin癟li imk璽nlar elde edebilir.
Yukar覺da k覺saca deindiimiz gibi insanlar ilk olarak beslenme ihtiyac覺 hissederler. 羹nk羹 insan izole bir varl覺kt覺r, yani enerji almazsa yaayamaz. 襤nsandaki bu 繹zellik onu enerjiyi(yaam覺n覺 s羹rd羹recek besin maddeleri) nas覺l bulurum sorusu 羹zerinde d羹羹nmeye zorlam覺t覺r. Biz buna karn覺m覺 nas覺l doyururum dersek yerinde olur. Buna bak覺mdan insan, yaam覺n覺 s羹rd羹rmeye 癟al覺t覺覺 durumlarda corafyadaki enerjiye ihtiya癟 duyar.

襤nsanlar beslenmek i癟in yaad覺覺 corafyan覺n sunduu imk璽nlardan ilk 繹nce asgari daha sonra ise azami derecede faydalanmaya 癟al覺m覺t覺r. Bunlardan en 繹nemlisi ve ilki beslenmek i癟in ihtiya癟 duyduu besin maddelerini corafyadan temin etmeleridir. 襤nsanlar yaamak i癟in varl覺klar覺n覺 s羹rd羹rd羹kleri corafyadaki beslenme olanaklar覺n覺 kullanmak mecburiyeti i癟indedir. 襤lk 繹nce insanlar bu olanaklar覺n kendilerine sunduu maddeye bakm覺 maddenin sunulu bi癟imiyle ilgilenmemitir. Daha sonralar覺 sunulu bi癟imiyle ilgili bilgiler elde etmi ve b繹ylece tar覺m denilen faaliyet balam覺t覺r.
Corafi b繹lgelerin farkl覺l覺klar覺ndan, farkl覺 corafyalarda yaayan insanlar覺n beslenme bi癟imleri, beslendikleri maddeler farkl覺l覺k arz eder. Bu gayet tabiidir. lkemizde deniz kenar覺nda ikamet eden insanlar覺n beslenme bi癟imleri ve beslendikleri maddelerle, i癟 b繹lgelerde yaayan insanlar覺n besleme bi癟imleriyle beslendikleri maddeler farkl覺d覺r. 襤nsan覺n, yaam覺n覺 devam ettirmeyi beslenmesine bor癟lu olmas覺nda d繹n羹羹ml羹 bir varl覺k olmas覺 s繹z konusudur. Yani izole olmas覺, enerjisi bittii zaman tekrar enerjiye ihtiya癟 duyan bir varl覺k olmas覺d覺r. Bu nedenle yaamak i癟in beslenmesi artt覺r. 襤nsan yaam覺n覺 s羹rd羹rd羹羹 corafyada bulunan beslenmesi i癟in gerekli besin maddelerini yaamak i癟in kullan覺r. Bu, insan覺 yaad覺覺 corafyaya sayg覺l覺 olmas覺na, yaad覺覺 corafyay覺 bilin癟li bir ekilde kullanma ve ondan ihtiya癟lar覺 dorultusunda yararlanmak gerektii d羹羹ncesinin olumas覺n覺 salam覺t覺r. Yaamak i癟in beslenmek zorunda olan insan corafyadan yaamak i癟in faydalanmak durumundad覺r. Bunlar覺n en ba覺nda ise beslenme ihtiya癟lar覺n覺 kar覺lama vard覺r.

襤nsanlar ortaya 癟覺kt覺ktan sonra bar覺nma ihtiyac覺 duyarlar. Bu iki ekilde vuku bulur:
1) Kendini doal durumlardan ve y覺rt覺c覺 hayvanlardan korumak,

2) 襤nsanlar覺n say覺lar覺 zamanla artar ve ayr覺 gruplar olumaya balar. Bu durum gruplar覺n ya da aile dediimiz kurumlar覺n kendilerini dier gruplardan koruma ihtiyac覺 hissetmesiyle olur.

Bu durumda bar覺nma ihtiyac覺n覺 kar覺lamak i癟in yaam覺n覺 s羹rd羹rmeye 癟al覺t覺覺 corafyan覺n imk璽nlar覺ndan yararlan覺r. Zamanla bu s羹re癟 toplu yaam birimlerin olumas覺 ile devam eder. Bar覺nd覺klar覺 mek璽n corafyada var olan nesnelerle oluturulur. Toplu yaam birimlerinin yan覺nda da覺n覺k yaam birimleri de mevcuttur. Bu durumun olumas覺 ise corafya ile dorudan orant覺l覺d覺r. Bar覺nma gibi, insanlar覺n vazge癟ilmez bir imk璽n覺n覺 corafi b繹lge kendi 繹zelliklerine g繹re tayin eder. D羹nya 羹zerindeki yerleim birimlerine bakt覺覺m覺z zaman ( g羹n羹m羹z i癟in bu ge癟erli bir yer tutmaz; ama tarihi s羹rece bakt覺覺m覺z zaman bunu g繹r羹r羹z ) bulunduklar覺 corafi b繹lgelerde var olan nesnelerden yararlan覺larak oluturulmutur. Ormanl覺k arazilerin bulunduu corafi b繹lgelerde bar覺naklar genelde aaca bal覺 olarak ahaptan ina edilmitir. Ta覺n ve sert topra覺n bulunduu corafi b繹lgelere bakt覺覺m覺zda bar覺naklar tatan ya da topraktan ina edilmitir. lkemize bakt覺覺m覺z zaman bu farkl覺l覺klar覺 Karadeniz b繹lgesinde ve G羹neydou Anadolu b繹lgesinde g繹r羹r羹z. 襤nsanlar corafyaya g繹re yaamak zorundad覺rlar. Var olan imk璽nlardan, yaamlar覺n覺 s羹rd羹rmek i癟in yararlanmalar覺 zorunluluktur. Bu durumda corafi b繹lgenin etkisi alt覺nda kalmalar覺 ve buna bal覺 olarak yaam覺n覺 s羹rd羹rmeye 癟al覺malar覺, corafyan覺n 繹zelliklerini ta覺yan bar覺nak oluturmalar覺 ka癟覺n覺lmazd覺r.
襤nsanlar覺n yaayabilmeleri i癟in 繹ncelikle mek璽na ihtiya癟lar覺 vard覺r. Mek璽n olarak corafyay覺 ifade edebiliriz. Bunun 覺覺覺nda insanlar 羹zerinde yaamlar覺n覺 s羹rd羹rd羹羹 corafyan覺n etkisinde kalmamalar覺 imk璽ns覺zd覺r. Bu nedenle insanlar bar覺naklar覺n覺 yaparken corafyaya g繹re(corafi b繹lgenin 繹zelliine g繹re) ina etmek zorunda kal覺rlar. T羹m bunlar覺n sonucunda da ortaya; corafyan覺n belirledii artlarda, insanlar覺n yaamak i癟in ihtiya癟 duyduu bar覺naklar覺n corafi b繹lgenin 繹zeliini yans覺tmas覺 durumu tezah羹r ediyor.
襤nsanlar ortaya 癟覺kt覺ktan sonra birbirleriyle iletiim ihtiyac覺 hissederler ve iletiimlerini dilleri vas覺tas覺yla ger癟ekletirirler. 襤nsanlar覺n dillerinin oluumunda corafyan覺n etkisi s繹z konusudur. Dillerdeki kelime varl覺覺 yaad覺klar覺 corafyadaki nesnelerin varl覺覺yla yak覺ndan ilgilidir. Toplumlar覺n dilleri ayn覺 繹zellikleri g繹stermeye bilirler. Bu durum yaad覺klar覺 corafyan覺n insanlar 羹zerindeki fiziksel ve psikolojik etkileri ve yaad覺klar覺 corafyada var olan nesnelerin kavramsal boyutuyla ilgilidir.
Toplumlar覺n dillerinin oluumlar覺 incelendiinde, dillerin kelime hazinelerinde ve dilin s繹yleni 繹zelliklerinde corafyan覺n etkisi g繹r羹l羹r. Deniz g繹rmemi bir toplumun dilinde denizi ifade etmeye yarayan bir kelime bulunmaz. Yine corafi b繹lgelerin farkl覺l覺覺na bal覺 olan iklimlerin farkl覺 olmas覺 da dillerin s繹yleni bi癟imlerinde etkilidir. S覺cak b繹lgelerde yaayan toplumlar覺n dillerindeki s繹yleni 繹zelliiyle souk bir b繹lgede yaayan toplumlar覺n dillerinin s繹yleni 繹zelikleri farkl覺d覺r. Bu durum dillerin oluumunda ve geliiminde corafyan覺n etkisinin ka癟覺n覺lmaz olduunu g繹sterir. Dillerin oluumunda corafyan覺n etkisi s繹z konusu olduundan diller incelenirken ortaya 癟覺kt覺klar覺 ve geliim g繹sterdikleri corafyalar覺n 繹zellikleri incelenmelidir. B繹yle bir 癟al覺ma dillerin 繹zellikleri hakk覺nda ayd覺nlat覺c覺 bilgilere ula覺lmas覺n覺 salar. 襤nsan g繹zlem yapan bir varl覺kt覺r ve g繹zlemlediklerini ifade etme gerei hisseder. Bu nedenle dillerin olumas覺nda ve geliiminde corafyan覺n etkisi ka癟覺n覺lmazd覺r.
襤nsanlar ortaya 癟覺kt覺klar覺 andan itibaren 繹rt羹nme(giyinme) ihtiyac覺 hissetmilerdir. 襤nsan ilk olarak doal olanaklardan yararlanarak belli bir 繹rt羹nmeyi salam覺t覺r. Daha sonralar覺 yine corafyadaki imk璽nlardan yararlanarak bedenlerine giymek i癟in giyim ara癟lar覺 羹retmilerdir. Hangi t羹r elbise giyme ihtiyac覺 ise bulunduklar覺 corafyan覺n iklim 繹zelliine g繹re ekil alm覺t覺r. Giyim ara癟lar覺 yaad覺klar覺 corafyada bulunan imk璽nlar覺n kullan覺lmas覺 sonucu olumutur, Bunun sonucunda fakl覺 corafyada yaayan toplumlar覺n giyim ekillerinin farkl覺 olmas覺 ka癟覺n覺lmazd覺r. Yaad覺klar覺 corafyan覺n iklim 繹zelliine g繹re giyinmek zorunda olan insanolu bu engeli akl覺 sayesinde amas覺n覺 bilmitir. Tarihi s羹re癟lere bakt覺覺m覺z zaman insanlar覺n elbiseleri yaad覺klar覺 corafyadaki bitkiler ve hayvanlarla yak覺ndan ilgilidir. G羹n羹m羹ze gelindiinde ise bu durum ortadan kalkmaya balam覺t覺r.
Souk b繹lgelerde yaayan insanlar覺n elbiseleri insanlar覺 souun etkisinden korumaya y繹nelik olur. S覺cak iklime sahip b繹lgelerde yaayan insanlar覺n elbiseleri ise s覺caktan fazla etkilenmemek i癟in daha hafif ve bol elbise t羹rleri eklindedir. 襤nsan bedenini doadaki tehlikelerden koruyamaz, bu nedenle insanolu onu doadaki bitkilerden, y覺rt覺c覺 hayvanlardan v.b etkenlerden korumak i癟in giyinmek zorundad覺r. Giyim bi癟imlerini yaad覺klar覺 corafyaya uygun tarzda haz覺rlarlar. Corafyan覺n insanlar覺n giyim tarz覺n覺 etkiledii ve hala daha etkilemeye devam ettii ortadad覺r. Giyim malzemeleri yaan覺lan corafyada bulunan bitki v.b gibi maddelerden yap覺lm覺t覺r. Bu durumda corafyan覺n insan yaam覺nda ne kadar 繹nemli bir yer tekil ettii ve etmeye devam ettii bilinmelidir. 襤nsan giyimlerini corafyaya bal覺 bir ekilde s羹rd羹rmeye devam etmektedir. Bunlar覺n bilincinde olan insan yaad覺覺 corafyaya daha farkl覺 bir g繹zle bakar.
襤nsanolu yaam覺 i癟in gerekli temel ihtiya癟lar覺n覺 temin ettikten sonra 癟al覺maya ihtiya癟 duyar. 襤nsanlar覺n hangi ileri yapmalar覺 gerektii onlar覺n ellerinde olmayan bir durumdur. Toplumlar yaad覺klar覺 corafi b繹lgelerde var olan imk璽nlara g繹re bir ura alan覺 belirlerler. Bu durum toplumlar aras覺nda ura alanlar覺nda farkl覺l覺klar覺n olumas覺na neden olmutur. Toplumlar aras覺ndaki ura farkl覺l覺klar覺na misal olarak ormanl覺k arazide yaayan toplumlar覺n aa癟 ileri ile urat覺klar覺, ta覺n bol olduu corafi b繹lgelerde yaayan toplumlar覺n ise ta ileri ile uramalar覺 verilebilir. 襤nsanolu toplum olarak yaar ve bu d羹zen i癟inde yaamlar覺n覺 s羹rd羹rmek i癟in toplumun 癟al覺mas覺 gerekir. 襤nsanlar yaad覺klar覺 corafyan覺n 繹zelliine g繹re bir i yapabilirler. 襤nsanolu, yaad覺覺 corafyada var olan覺 deerlendirmek zorundad覺r. 襤nsanolunun yaam覺na etki eden corafyan覺n toplumlar覺n ura alanlar覺na etki etmesi de ka癟覺n覺lmazd覺r. 羹nk羹 toplumu oluturan insanlard覺r. 襤nsan ve oluturmu olduu toplumlar覺n yapmalar覺 gereken iler corafyan覺n 繹zelliklerine g繹re ortaya 癟覺kar. Bu da corafyan覺n insan覺n 癟al覺ma bi癟imine y繹n verdiinin a癟覺k癟a izah覺d覺r.
襤nsanlar ilk ortaya 癟覺kt覺klar覺 andan itibaren yaam覺n覺 s羹rd羹rd羹kleri corafyan覺n 繹zelliklerine g繹re hareket etmek zorunda kalm覺lard覺r. 襤nsana etkisi her alanda olan corafyan覺n belli bal覺 etkileri unlard覺r: Beslenme, bar覺nma, giyim, dil, ura alanlar覺. Bu nedenle insanlar yaad覺klar覺 corafyaya g繹re ekil al覺rlar. 襤nsanlar覺n ve buna bal覺 olarak toplumlar覺n yaam bi癟imini oluturan k羹lt羹r 繹eleri corafyadan etkilenir. Bu durumda corafyan覺n insan yaam覺na etkisini her alanda incelemek gerekmektedir. Corafyan覺n insanlar覺n beslenmesinde, bar覺nmas覺nda, dillerinin meydana gelmesinde ve buna bal覺 olarak toplumlar覺n ura alanlar覺n覺n olumas覺nda etkileri s繹z konusudur. K覺sacas覺 k羹lt羹r羹n olumas覺nda ve ekillenmesinde ana kaynak g繹revini yerine getirir.
Corafyadan etkilenme insanlar i癟in ka癟覺n覺lmazd覺r. 襤nsanolu ilk ortaya 癟覺kt覺覺 andan itibaren yaamlar覺n覺n her alan覺nda yaad覺klar覺 corafyan覺n 繹zelliklerinden etkilenmilerdir. Bu etkilenme insanlar i癟in zaruridir. 襤nsan corafyadan etkilenir ve yaam覺n覺 bu dorultuda s羹rd羹r羹r. G羹n羹m羹z, modern bilimindeki gelimeler insanlar覺n corafyaya bal覺l覺klar覺n覺 azaltmaktad覺r. Bilimdeki bu gelimelere ramen hala toplumlar覺n corafyaya ba覺ml覺l覺klar覺 devam etmektedir. Buna ramen insan i癟in corafya hala 癟ok 繹nemlidir. 羹nk羹 insan corafi mek璽nda yaar ve yaad覺覺 yer insan i癟in daima deerlidir. Yaam覺n覺 ona bor癟ludur.
襤nsan覺n evinin kendisi i癟in 繹nemli olmas覺 ve ona sayg覺 duymas覺 gerekmez mi?

al覺nt覺d覺r

Yorum ekle

G羹venlik kodu
Yenile