Ulus ve Halk Kavramları Nedir,

Ulus ve Halk Kavramları Hakkında Bilgi

ATATÜRKÇÜ DÜŞÜNCEDE “HALK” VE “ULUS” KAVRAMLARI

Tanımlar…

Millet (Arapça kökenli bir sözcüktür): “Çoğunlukla aynı topraklar üzerinde yaşayan, aralarında dil, duygu, ülkü, gelenek ve görenek birliği olan insan topluluğu”(1) olarak tanımlanmaktadır. Bu sözcüğün, dilimizde kullanılan eşanlamlısı ise “ulus”tur.

Halk (Arapça kökenli bir sözcüktür): “Aynı ülkede yaşayan, aynı uyruklu olan insan topluluğu“(2) olarak tanımlanmaktadır. Yöneticilere göre ise, Bir ülkedeki yurttaşların bütünüdür.

Görüldüğü gibi, “millet(ulus)” ve “halk” sözcüklerinin arasındaki anlam farkı açıktır.“Ulus”un tanımı içinde yer alan “dil, duygu, ülkü, gelenek ve görenek birliği” gibi manevi kültür öğeleri, “halk”ın tanımı içinde yer almamaktadır.

“Halk” ve “ulus” egemenliği…

Bu iki sözcük arasındaki anlam farklılığı, egemenliğin sınırlarının da sorgulanmasına neden olmaktadır. “Ulus” sözcüğünün anlam içeriğindeki genel olarak, “manevi kültür öğeleri”şeklinde toparlanabilecek unsurlar, bütüncül olması gereken egemenliğin sınırlarını daraltmaktadır.

Öte yandan, “ırk” gibi etnik; “dil” gibi kültür öğeleri dikkate almayan ve “”aynı ülkede yaşayan ve ortak çıkarları birbirine bağlı kişilerin tümü” şeklinde tanımlanabilecek “halk”kavramında ise “modern ulus” anlayışı vardır.

“Halk” ve “ulus” sözcüklerine verilen farklı anlamlar, “halk egemenliği” ve “ulus egemenliği” ayrımına da neden olacak gibidir.

* “Ulus egemenliği” ; en azından etnik köken ve dil birliğini öne çıkaran türdeş bir topluluğun egemenliği şeklinde algılanabilir.

* “Halk egemenliği” ise; aynı ülkede yaşayan, aynı uyruklu(aralarında dil ve soy farkı olmalarına rağmenvatandaşlık bağı ile bir araya gelmiş inasanların egemenliği olarak anlaşılabilir.

Bu ayrılığın önüne geçecek tek çözüm, “halk” ve “ulus” sözcüklerini, sözlük anlamları farklı da olsa, eşanlamlı kabul etmek ve iki farklı anlamlı sözcüğü özdeşleştirmektir.

Atatürkçü düşüncede “halk” ve “ulus” kavramları…

Atatürk’ün düşüncesinde de “halk” ve “ulus” kavramları özdeştir. Nitekim, Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti’ni kuran Türkiye ‘halkına’ Türk ‘ulusu’ denir…” (3) diyerek “halk” ve “ulus”özdeşliğini vurgulamıştır.

Bu kavram birlikteliği ya da özdeşliği, 1921 Anayasası’nın 1.maddesinde , Egemenlik kayıtsız koşulsuz milletindir(ulusundur). Yönetim usulü, halkın kendi mukadderatını bizzat bilfiil idare etmesi esasına

dayanır“(4) ifadesi ile de hukuksal ve yasal temele oturtulmuştur.

Atatürk’ün, özellikle Kurtuluş Savaşı sırasında ve Cumhuriyet’in ilk yıllarında üzerinde önemle durduğu “halk” ve “ulus” özdeşliği; etnik köken ayrımı yapılmaksızın tüm halkı düşmana karşı tek bir cephede toplayabilmiş ve daha sonra da, bu özdeşlik ile çağdaşlaşma yolunda zorunlu değişimlerin gerçekleştirilmesini kolaylaştırmıştır.

Milletin siyasi partilerden çok canının yandığını(5) ifade eden Atatürk; “…Halk Fırkası dediğimiz zaman, buna bir kısım değil, bütün ulus dahildir”(6) diyerek “ulus” ve “halk”özdeşliğinin siyasi parti programlarında da birleştirici bir unsur olarak kullanılmasını öngörmüştür.

Son söz :

“Halk” sözcüğü, “ulus” sözcüğüne göre daha geniş kapsamlıdır ve daha çok sosyal içeriklidir.“Ulus” sözcüğü ise, biraz siyasi anlam taşır ve genel “halk” kavramı içinde yer alır. Bu nedenle de “halk” ve “ulus” sözcükleri birbirini sarmalar.

Bu sözcüklerin anlam ve kavram bağlantılarından yola çıkarak, Atatürk ilkelerinden Halkçılık”ve “Ulusçuluk” için de aynı değerlendirmeyi yapabiliriz. “Ulusçuluk-Milliyetçilik“(*) de, aslında halkın içinde ve halkın yararına olan olan bir düşünce ve kavramdır.

cdenizkent
________________ :

(1) Türkçe Sözlük, Milliyet Yayınları, 1992
(2) A.g.y
(3) Afet İnan, Medeni Bilgiler ve M.Kemal’in El yazmaları, 1969, ss.378-379
(4) Bülent Tanör ve Taner Beygo, Türk Anayasaları, 1964, s.101
(5) M.Kemal Atatürk, Söylev ve Demeçler, Cilt II, s.101
(6) A.g.y
(*) 
Türkçe sözlüklerde, “Milliyetçilik” ile “Ulusçuluk” eşanlamlı sözcükler olarak kullanılır. Oysaki, Arapça kökenli bir sözcük olan “Millet” sözcüğünü türettiğimizde “ulusçuluk” sözcüğünün eşanlamlısının “milletçilik” olduğu görülür.

Şöyle : Millet = Ulus…Milleti = Ulusu…Milletçi= Ulusçu…Milletçilik= Ulusçuluk.

Devam edersek: Milli = Ulusal… Millici = Ulusalcı… Millicilik = Ulusalcılık. Bu şekilde devam edildiğinde “ulusçuluk = Miliyetçilik doğrusuna ya da eşanlamına ulaşılmaz. Çünkü, “milliyetçilik” sözcüğü bir aidiyeti belirtir. Anlamı, “bir millete ait olma”dır ve siyasi bir anlam taşımamaktadır. Ama, Türkçe sözcüklerde, milliyetçilik ile eşanlamlı tutulan ulusçuluk ise, siyasi anlam taşımaktadır. Aynen “halk” ve “ulus” sözcüklerinde olduğu gibi.(Biraz karışık gibi görünüyor ama, bence doğrusu bu).